يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
« اى پيامبر از تو درباره كلاله فتوا مىخواهند ، بگو : خدا چنين فتوا مىدهد كه هر گاه كسى بميرد فرزند نداشته و او را خواهرى باشد وى را نصف تركه است و او نيز از خواهر ارث مىبرد اگر خواهر را فرزندى نباشد ، و اگر ميّت دو خواهر داشته باشد ، دو ثلث تركه به آنها خواهد رسيد ، و اگر چندين برادر و خواهر دارد ، پس مردها دو برابر زنها ارث مىبرند خدا احكام خود را براى شما بيان مىكند كه مبادا گمراه شويد و خدا به همه چيز داناست » . 156
و نبايد سخن خداى متعال را از خاطر برد كه مىفرمايد :
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ
157 اين آيه همانطور كه بر دوستى در ميان خويشان دلالت دارد ، سزاوارى براى ارث نيز از آن به دست مىآيد ، لذا « فى كتاب اللّه » را به آن ضميمه كرده است .
و به اين ترتيب قرآن كريم احكام ارث را در برخى از موارد به تفصيل ذكر مىكند ، و در پارهاى از موارد به اختصار ، امّا به گونهاى كه انسان را از تفصيل بىنياز مىكند .
و رسول اللّه ( ص ) احكام قرآن را بر موارد خود تطبيق مىكرد ، مثلا از عبد اللّه بن مسعود درباره دختر و مادر و خواهر پدر و مادرى پرسيده شد ، او در پاسخ خواهر پدر و مادرى را جانشين برادر پدر و مادرى قرار داد ، تا باقى ارث را بگيرد و گفت : اين قضاوت رسول خدا ( ص ) است .
حضرت رسول ( ص ) در مقام تطبيق آيه :
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ
مقرّر داشت بعد از آن كه صاحبان حق معيّن حق خود را به طور كامل برداشتند و پدر و يا فرزندى در كار نبود ، ارث به نزديكترين مرد خواهد رسيد و فرمود : اگر بعد از ميّت برخى از « صاحبان سهم معين » باقى ماندند ، پس