آنان پيمان ( عدم تعرّض به يكديگر ) باشد ، بايد قاتل بندهء مؤمنى را آزاد كند و به ورثه او « ديه » بپردازد ، و هر كه نتواند دو ماه متوالى روزه بگيرد كه اين سبب پذيرش توبه او از جانب خداست و خدا دانا و حكيم است . » 98
بدون ترديد « ديه » براى جبران و پرداخت غرامت به خانوادهء مقتول است و اين بر عهده خانواده قاتل است كه به خانواده مقتول بپردازند و اين كه به عهدهء خانوادهء قاتل واگذار شده است ، به منظور همكارى اجتماعى تمامى اعضاى خانوادهها در دفع پيش آمدهاى ناگوار براى افراد آن ، و همكارى در پرورش روحى ، روانى همديگر است .
و كفاره سبب جبران كمبود عدد مؤمنان است ، زيرا با كشته شدن يك مؤمن ، تعداد مؤمنان كم مىشود ، بنابر اين بايد قاتل يك بردهء مؤمن را آزاد كند ، زيرا عتق آزاد كردن ، اعطاى حريّت و آزادى است و آزادى مانند حيات و زندگى است .
به هر حال ، تمامى كفاراتى كه در قرآن آمده ، و در سنّت نبوى تعيين شده است ، مفهوم عبادتى دارد و به صلاح انسان و متضمن و نوعى همكارى اجتماعى است .
ج - احكام خانواده
پيش از آن كه آيات شريفهاى را كه بيانگر احكام خانواده و تنظيم رابطه بين آنان مىباشد ، تلاوت ، يا به برخى از آن آيات اشاره كنيم ، بايد دو نكته را خاطر نشان سازيم :
اوّل : چنان كه پيش از اين گفتيم ، عبادات در قرآن به طور اجمال ذكر شده ، و توضيح و تبيين آن به عهدهء رسول خدا ( ص ) گذاشته شده است ، و ما به فلسفهء اين كار ، به اندازهء فهم و درك خود ، اشاره كرديم .
دوّم : قرآن كريم احكام خانواده را از هنگام پيدايش آن بواسطهء عقد ازدواج تا هنگام از هم پاشيدن بواسطهء مرگ يا طلاق مفصّلا يادآور شده است ، و در ذكر احكام و مسائل خانواده به مسائل زن و شوهر اكتفا نكرده و بلكه مسائل ساير