عدالت
نظام اسلامى بر اساس عدالت استوار است ، زمانى كه ديگران در شعارهاىشان انسانها را به مسامحه و مدارا ، حتّى با ستمگر ، فرا مىخواندند و مىگفتند : براى دشمنانتان طلب آمرزش كنيد ، اسلام آمد و فرمان داد با هر انسانى گرچه دشمن آشكار باشد ، به عدالت و داد رفتار كنيد ، و جاى مدارا در كارهاى فردى و شخصى است نه در امورى كه مربوط به تنظيم روابط انسانى است ، از اينرو خداوند مىفرمايد :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
« همانا خداوند شما را به عدل و احسان و عطا به خويشان امر نموده و از كارهاى زشت پنهان و كردار بد آشكار و ستم باز مىدارد ، او شما را موعظه و نصيحت مىكند ، شايد پند گيريد . » 77
دانشمندان گفتهاند : اين آيه جامعترين آيه از نظر در بر داشتن معانى اسلام است ، و نقل شده است هنگامى كه دعوت پيامبر ( ص ) در سرزمين عرب گسترش يافت و نضج و قوّت گرفت ، حكيم عرب « اكثم بن صيفى » فرزندانش را فرستاد تا دربارهء دعوت محمّد ( ص ) تحقيق به عمل آورند ، آن حضرت آيهء مزبور را براى آنان تلاوت كرد ، پس آنان به جانب پدر باز گشتند و جريان را بازگو كردند ، حكيم عرب گفت : « اگر چنانچه دعوت او دين نباشد ، حدّاقل درسهاى اخلاقى خوبى براى مردم است ، اى فرزندانم در اين امر پيش قدم باشيد و ديگران بر شما پيشى نگيرند . »
عدالت ، دوستى با دوستان خدا و ستم بر دشمنان خدا نيست ، بلكه عدالت نسبت به همهء مردم بايد يكسان باشد چنان كه خداوند خطاب به مؤمنان مىفرمايد :
. . . وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى
« دشمنى قومى شما را وادار نكند كه عدالت را رها كنيد ، عدالت پيشه كنيد كه نزديكتر است به پرهيزگارى » 78