براى انسانهاى نيرومند گاهى سودمند است و گاهى مضر و كودكان اصلا از آن بهره نمىبرند » .
بىترديد اگر مردم به درس و تحقيق دربارهء قرآن و روشهاى استدلال آن بپردازند ، به روش آن آشنا مىشوند و علوم بسيارى نصيبشان خواهد شد ، زيرا روشهاى استدلال و مناظره و نتيجهگيرى آن به گونهاى است كه از دقيقترين اسرار نفس انسان پرده بر مىدارد و بيانگر بسيارى از حالات روحى و فكرى انسانهاست و درمان مؤثر و داروى شفابخش بيماريها و ناراحتيهاى فكرى است .
روش بيان قرآن بالاترين نمونه كلام از نظر تأثير در دلها و تسليم مخاطبان خويش است و اين را مىتوان از تأثيرى كه در مشركان و مسلمانان صدر اسلام گذاشته است دريافت .
ما در گذشته گفتيم : هر كس از مشركان كه قرآن را مىشنيد ، اگر ايمان مى آورد به شعاعى از نور هدايت آن دست مىيافت و اگر به كفر و انكار خود ادامه مىداد خداوند آن نور را در دل او خاموش مىساخت و بصيرت او را محو مىكرد تا دچار ترديد و سردرگمى شود ، پس هر كدام از آنان كه به قرآن نزديك مىشد ، نور آن در وى تابش مىكرد و تأثيرش را در وجدان خويش مى يافت ، از اينرو بزرگان از شنيدن كلمات آن خوددارى مىكردند تا مبادا تحت تأثير آن قرار گيرند ! تأثير قرآن در مؤمنان به اندازهاى بود كه هميشه آن را تلاوت مىكردند و در معانى و اهداف آن دقيق مىشدند و آن را در مىيافتند و بزرگترين آموزگار و قويترين مرجع خود به ويژه به هنگام اختلافات و گوناگونى افكار به حساب مىآوردند و از آن چيزهايى بر مىگرفتند تا بر ايمانشان بيفزايد و يقينشان را استوار و شكّ و ترديد را از آنان دور كند ، و حجّت و دليلى غير از قرآن و سنّت نمىشناختند و راهى نيز غير از راه آن نمىدانستند و به وسيله قرآن با ديگران به بحث و گفتگو مىپرداختند و در سايهء هدايت آن عمل مىكردند و طبق قوانين عادلانهء قرآن بر مردم حكومت مىراندند ، از اينرو كارشان به اصلاح گراييد .
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 462
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٤٦٢