مشرك نمىشديم و چيزى را حرام نمىكرديم ، بدين گفتار پيشينيان ايشان نيز رسولان را تكذيب مىكردند ، تا آن كه طعم عذاب ما را چشيدند ، بگو اى پيامبر ! آيا بر اين سخن مدرك قطعى داريد تا ارائه دهيد ؟ شما جز از خيالات باطل خويش پيروى نمىكنيد و جز به دروغ سخن نمىگوييد » 360
تمثيل
تمثيل آن است كه استدلال كننده مدّعاى خود را به امرى كه نزد مخاطب ، معلوم و قطعى است ، يا به امرى واضح و غير قابل انكار ، قياس كند و جهت جامع و امر مشترك بين آن دو را بيان دارد ، قرآن كريم از اين روش به دقيقترين و محكمترين شكل آن استفاده كرده و حقايق قرآن را در مقايسه با امور عقلى روشن ، تشريح و ثابت كرده است ، مثلا بسيارى از دليلهاى قيامت و توانايى خدا بر آن را بر پايهء مقايسه و تشبيه آن به آفرينش ابتدايى جهان و خلقت انسان و بيان تطوّرات او و انتقال از صلب پدران به رحم مادران - كه همهء اينها امور بديهى و غير قابل انكار است - استوار مىباشد ، مثل اين آيات :
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّهُ يُحْيِ الْمَوْتى وَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها وَ أَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ
« اى مردم ! اگر شما در روز قيامت و قدرت خدا بر بعث مردگان ترديد داريد ( توجّه كنيد ) كه ما نخست شما را از خاك آفريديم ، آن گاه از آب نطفه ، سپس از خون بسته و پس از آن از پاره گوشت تمام و ناتمام ، تا در اين تحوّلات قدرت خود را بر شما آشكار سازيم ، و از نطفهها آنچه را خواستيم در رحمها قرار دهيم تا به وقتى معين هر كدام از شما را ، كودك بيرون مىآوريم تا زيست كرده و به حدّ رشد و بلوغ برسيد و برخى از شما بميرد و برخى به سنّ پيرى و دوران ضعف و ناتوانى رسد تا آن جا كه پس از دانش و هوش ،