خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها . . .
« اى رسول ما تو از مؤمنان صدقات را دريافت كن تا بدان وسيله آنان را ( يا اموالشان يا هر دو را ) پاك كنى و رشد دهى » 343 امّا آنان هم قسم شدند كه صبحگاه ميوهاش را بچينند و هيچ فقيرى وارد آن باغ نشود و مطلب دوّم اين كه : ثابت مىكند كه ديدن عذاب دنيوى باعث هدايت و بازگشت انسانهايى كه قابليت آن را دارند مىشود ، و اگر چه افراد مورد بحث ميوههايشان از بين رفت ، اما بهترين موعظه و پند نصيبشان شد ، و اين بهتر از آنچه بود كه از دست دادند ، زيرا نعمتهاى معنوى بالاتر از نعمتهاى مادّى است ، و اين دليل بر آن است كه هيچ چيز از خدا پنهان نيست ، و او بر همه چيز قادر است و همه چيز را طبق مشيّت و ميل خود مىچرخاند .
مثل ديگرى كه هدف از آن استدلال مىباشد سخن خداى متعال است :
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ مَنْ رَزَقْناهُ مِنَّا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَ جَهْراً هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَيْنِ أَحَدُهُما أَبْكَمُ لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ هُوَ كَلٌّ عَلى مَوْلاهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ هُوَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
« خدا بنده مملوكى را مثل مىزند كه قادر بر هيچ حتّى بر نفس خويش نيست ، آيا او با مردى آزاد كه به او رزق نيكو و مال حلال بسيار عطا كرديم كه پنهان و آشكار هر چه مىخواهد انفاق مىكند ، برابر است ؟ ستايش مخصوص خداست و ليكن اكثر مردم نميدانند و خداوند به دو مرد مثال زده است ، يكى بندهاى گنگ كه از هر جهت عاجز و بار ، بر مولاى خويش است و از هيچ راهى خير به مالك خود نمىرساند و ديگرى مردى آزاد و مقتدر و به عدالت فرمان دهد و خود به راه مستقيم است . آيا اين دو نفر يكسانند ؟ » 344 آيات پيش از اين دو تمثيل ، امر به اين است كه بايد تنها خدا را پرستيد و گزارش است از پرستش مشركان ، چيزهايى را كه قادر به كنترل سود و زيان خود نيستند مىفرمايد :
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَيْئاً وَ لا يَسْتَطِيعُونَ
345 و پس از آن با دو مثل كه در زندگى اتفاق مىافتد و جزء بديهياتى است كه