در نخستين مقابله ادّعاى برابرى بين كسى كه مالك و اختيار دار همه چيز است با كسى كه مالك نفع و ضرر خود نيست مطرح شده و نتيجه گرفته مىشود كه اين ادّعا باطل است ، پس تنها آفريدگار و معبود ، خداى يكتاست كه مالك همه چيز است .
در مقايسه دوّم ، تساوى بين كسى كه مانند بينا حق را درك كرده و هدايت يافته ، با كسى كه مانند نابينا گمراه شده است ، نفى مىكند ، زيرا بدون ترديد اوّلى در راه مستقيم حركت مىكند و بيراهه نمى رود ، پس پرهيزكاران گر چه به نظر مردم ضعيف باشند ، برترند .
و در سنجش سوّم ، ادّعاى شريك براى خدا در آفرينش ، ابطال شده است و ثابت شده كه تنها خدا آفريدگار همه چيز و او يكتا و قهّار است ، بنابراين با دليل و برهان ، حقيقت و راستى به اثبات مىرسد ، و امور پندارى و موهوم ابطال مىشود .
ديگر از موارد استدلال مقايسهاى كه به اثبات بعث و زنده شدن مردگان مى پردازد و پندارهاى كافران را ردّ مىكند آيات زير است :
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى بَلى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى وَ رَبِّنا قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ
« آيا كافران نديدند خدايى كه آسمانها و زمين را آفريد و هيچ در نماند ، البته او قادر است كه مردگان را باز زنده كند كه البته او بر هر چيز توانايى دارد و روزى كه كافران را بر آتش عرضه كنند ( به آنها گويند ) آيا وعده دوزخ حقيقت نبود ؟ گويند : چرا . خدا گويد : پس امروز به كيفر كفرتان سختى عذاب دوزخ را بچشيد » 335 مى بينيم كه امكان بر انگيخته شدن در اين جا ثابت شده است و بايد آن را پذيرفت ، زيرا خداوند سبحان به زبان پيامبر بزرگوارش و در كتاب مكنون از آن خبر داده است .
اين استدلال به روش مقايسهاى است كه بين آفرينش ابتدايى و بدون سابقه زندهها و قدرت كامل خدا بر آن و بين دوباره زنده كردن اجسامى كه پوسيده