هر چيز را زنده كرديم ، چرا باز ايمان نمى آورند ؟ و در روى زمين كوههاى استوار قرار داديم تا خلق را از نگرانى برهانند و نيز راهها در كوهها و زمين براى هدايت مردم مقرّر داشتيم و آسمان را سقفى محفوظ و محكم آفريديم امّا اين كافران از آيات آن روى بر مىگردانند ، و اوست خدايى كه شب و روز و خورشيد و ماه را بيافريد ، كه هر يك در مدار معيّنى سير مىكنند ، و ما به هيچ كسى پيش از تو عمر هميشگى و ابدى نداديم آيا اگر تو بميرى آنان براى هميشه زنده مىمانند ؟ ! هر كس در عالم طعم مرگ را خواهد چشيد ما شما را به بد و نيك مىآزماييم و شما به سوى ما باز مىگرديد » 327 چنان كه شاهديم در اين آيات از روش استدلال تجزيهاى استفاده شده است به طورى كه هر جزئى از آن به تنهايى دليل بر الوهيّت خداوند است ، و مجموع آن دليل كلّى بر اين است كه تمام عالم هستى از كوچك و بزرگ آفريده او هستند ، و از اين راه ، توحيد اثبات مىشود .
ج - استدلال از راه ذكر خاص بعد از عام
يعنى : قضيه به صورت عام و كلى بيان شود و مدّعا توسط آن اجمالا به اثبات برسد سپس جزئيات قضيه ذكر شود و ثابت شود كه هر جزء يا مجموع اجزاء مىتوانند مدّعا را اثبات كنند .
و از اين جا راستى و درستى ادّعاهاى كلّى و عمومى ، يعنى يكتاپرستى و خضوع براى خداوند و اطاعت از رسول او كه متن و اساس دين است ، معلوم مىشود مانند گفتگوى موسى و فرعون :
قالَ فَمَنْ رَبُّكُما يا مُوسى قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى كُلُوا وَ ارْعَوْا أَنْعامَكُمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى
« فرعون گفت : اى موسى خداى شما كيست ؟ پاسخ داد كه خداى ما كسى است كه همه چيز را آفريد و سپس به راه كمالش هدايت كرد ، فرعون گفت :