و نيز انسان را به ميل و ترس از حكم خدا فرا مىخواند ، و امّا ايجاز در عبارت ؛ آنچه نظير « القتل انفى للقتل » است ، آن قسمت از كلام است كه مىگويد :
الْقِصاصِ حَياةٌ
كه اوّلى چهارده حرف دارد و دوّمى ده حرف ، و امّا نداشتن تكرار ناخوشايند ، زيرا در « القتل انفى للقتل » كلمهء « قتل » تكرار شده است ، و اين موجب پايين آوردن كلام از اوج بلاغت است و امّا حسن تأليف و هماهنگى حروف هم در آيه بوضوح ديده مىشود ، زيرا قرار گرفتن « لام » بعد از « فاء » و « حاء » بعد از « صاد » مناسبتر از قرار گرفتن « همزه » پس از « لام » است پس بخاطر اين جهات آيهء شريفهء بليغتر و زيباتر از سخن اوّل است ، گرچه آن هم داراى بلاغت و زيبايى است » جهت ديگرى كه « رمّانى » به آن اشاره نكرده ، اين است كه سخن اوّل فقط شامل قتل مىشود امّا سخن خداى متعال شامل قتل و ناقص كردن عضو و وارد كردن جراحت هر دو مىشود ، يعنى در برابر نفس ، قصاص نفس ، در برابر چشم ، چشم ، و در برابر گوش ، گوش و در مقابل دندان ، دندان ، قصاص مىشود ، پس آيه شمول بيشترى دارد .
امتياز ديگر اين است كه : جملهء قرآن ، هم داراى ايجاب است و هم سلب ، امّا ايجاب ، زيرا بيان مىكند كه در سايه قصاص ، زندگانى آسوده ، آرام و امن پديد مىآيد و سلب عبارت است از اين كه هر گونه تجاوز را نفى مىكند ، امّا سخن عرب فقط در بر دارندهء منع است و اين كه قتل از قتل پيشگيرى مىكند .
و نيز واژهء « قصاص » بيانگر برابرى بين جنايت و عقوبت است ، ولى سخن عرب اين گونه برابرى را نمىرساند ، بلكه آن جا كه قتل از روى تجاوز باشد شامل مىشود ، و خلاصه اين كه آيهء مذكور به اضافهء مزاياى موجود در « القتل انفى للقتل » مزاياى ديگرى نيز دارد و نقصانها و كاستيهاى آن را ندارد .
پس از مقايسه بين كلام خدا و سخن عرب به ادامهء سخنان رمّانى در اين مورد توجّه مىكنيم :
« اعجاز سخن در امورى كه بدان مىپردازيم به واسطه گرد آمدن چيزهايى است كه بخاطر آن براى انسان بالاترين درجهء بلاغت كلام آشكار مىشود و آن