كه : انسان خلقتش از همه موجودات محكمتر نيست و ديگر حكم ايجابى ، و آن عبارت است از : بيان سلطنت و فرمانروايى خداى سبحان و قاهر كه برتر از هر چيز است .
هدف هميشگى اين نوع استفهام : وادار كردن بر داورى و حكم صحيح است ، پس دلالتى بر تسويه ندارد ، بلكه نشانهء دو گانگى حكم است ، و اين كه مخاطبان سخن حق و راست بگويند ، يا اگر هم سخن نمى گويند به آن معتقد باشند و يا اگر اعتقاد هم ندارند و گمراهند لااقل خاموش شوند ، زيرا اين خود استدلال حكم است .
نمونهء ديگر از اين نوع استفهام ، آيات زير است :
أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ عَلى أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ إِنَّا لَمُغْرَمُونَ بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَها أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ
« آيا نديديد كه نخست شما نطفهاى ( بى جان و بى ارزش ) بوديد ؟ آيا شما آن را به صورت انسان آفريديد يا ما آفريديم ؟ ما مرگ را بر شما مقدّر كرديم و از اين كه بخواهيم گروه ديگرى مانند شما را به جايتان بياوريم و شما را به صورتى كه اكنون از آن بى خبريد برانگيزيم ، عاجز نيستيم ، شما از آفرينش نخست خود آگاه شديد پس چرا متذّكر ( آفرينش بعدى يعنى قيامت ) نمى شويد ؟ آيا نديديد تخمى كه در زمين كشتيد ؟ سپس آيا شما آن را رويانيديد يا ما رويانيديم ؟ اگر ما بخواهيم كشت و زرع شما را خشك و تباه سازيم تا شما دچار شگفتى و پشيمانى شويد ( و بگوييد ) ما سخت در زيان و تاوان افتاديم ، بلكه محروم شديم . آيا در آبى كه مىآشاميد ، نگريستهايد ؟ كه آيا شما آن را از ابر سپيد فرو ريختيد يا ما نازل كرديم ؟ اگر مىخواستيم آن آب ( شيرين و گوارا ) را شور ( يا تلخ ) مى گردانيم پس چرا سپاس خدا نمى گوييد ؟ آيا در آتشى كه برافروختهايد مىنگريد ؟ آيا شما درخت آن