قرآنى » ناميده مىشوند كه به نوعى در شناخت و فهم قرآن مؤثرند ، از مهمترين مباحث علوم قرآنى موارد زير را مىتوان نام برد :
علم تفسير ، علم آيات الاحكام ، علم اعجاز ، علم مكّى و مدنى ، علم اسباب نزول ، علم ناسخ و منسوخ ، علم محكم و متشابه ، علم اعراب و علم بلاغت ، علم رسم قرآن و علم قرائات . اين علوم از ديرباز تاكنون مورد اهتمام و عنايت دانشمندان بوده است و در اين زمينه تحقيقات ارزشمندى صورت گرفته و كتابهاى زيادى نوشته شده است .
در قرن هشتم و نهم هجرى سه كتاب جامع در علوم قرآنى نگاشته شد ، يكى « البرهان فى علوم القرآن » تأليف « امام بدر الدّين محمّد بن عبد اللّه زركشى » متوفاى 794 هجرى قمرى و ديگرى « مواقع العلوم من مواقع النّجوم » تأليف « جلال الدين بلقينى » متوفّاى 824 هجرى قمرى است ، سوّمين كتاب كه به عنوان جامعترين كتب علوم قرآنى شهرت يافته است و در حقيقت تلفيقى از دو كتاب مزبور است « الاتقان في علوم القرآن » تأليف « جلال الدين سيوطى » متوفّاى 911 هجرى قمرى مىباشد .
در قرن اخير نيز كتابهاى ارزشمندى دربارهء علوم قرآنى نگاشته شده است كه از جملهء آنها كتاب حاضر را مىتوان نام برد .
از آن جا كه ارزش و شرافت هر علم و نوشتار به ارزش و عظمت موضوع آن بستگى كامل دارد ، بنابر اين كتاب حاضر كه موضوع آن مستقيما قرآن كتاب مقدّس آسمانى و الهى است ، طبعا از عظمت و ارزش خاصّى برخوردار است ، زيرا در اين كتاب برخى از مهمترين مسايل علوم قرآنى به ويژه اعجاز قرآن به شكل تحقيقى و بديع مورد بحث قرار گرفته است ، و مؤلف محترم كوشيده است كه در هر بحث نظرات مختلف را مطرح و آنها را مورد بررسى و نقد قرار دهد و بهترين نظر را انتخاب و براى آن دليل بياورد .
مترجم بنا به پيشنهاد و تاييد استاد معظم حجة الاسلام و المسلمين آقاى واعظ زاده خراسانى و نيز اهميّت موضوع كتاب و ارزش مسايل آن دست به كار ترجمهء آن شد ، اميد مىرود ترجمهء اين كتاب قدم سودمندى در راه آشنايى هر چه بيشتر فارسى زبانان با قرآن و علوم قرآنى باشد .
ذكر چند نكته نيز لازم به نظر مىرسد :
1 - از آن جا كه مؤلّف كتاب از دانشمندان اهل سنّت مىباشد ، در مواردى
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 14
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص١٤