نظر من با توجه به كتابهايى كه او در مورد فقه و اصول و تاريخ شيعه نوشته بايد او را از ديگر علماى اهل سنت اعلم به مذهب شيعه دانست . هر چند اين كتابها هم مانند كتابهاى ديگران راجع به شيعه خالى از نقص و اشتباه نيست .
به طورى كه از ديباچه اين كتاب به دست مىآيد وى خواسته است در كنار كارهاى علمى ديگر خود در مورد قرآن كه منشاء و سرچشمهء همهء علوم و دانشهاى اسلامى است ، نيز كارى انجام داده باشد و سرانجام پس از رنج سالها ، عصاره كار او اين كتاب است .
شيخ ابو زهره هر چند در آغاز كتاب ، به عنوان مقدّمه از نزول ، قرائت ، جمع و كتابت قرآن بحث نموده اما سخن او عمدة در مورد اعجاز قرآن است كه خود يكى از مباحث مهم و گستردهء كتاب خدا است و از قرن دوّم و سوّم تاكنون ، صدها كتاب و رساله و مقاله دربارهء آن نوشتهاند ، و با اينكه اعجاز قرآن قولى است كه جملگى برآنند و مورد اتّفاق همهء دانشمندان و بلكه همهء مسلمانان ، مىباشد ، اما جهات بحث و نقطه نظرها در آن مختلف است .
و استاد ابو زهره از همه آن بحثها و نظرها در كتاب خود استفاده كرده و آنها را مورد بحث قرار داده است . اين كتاب با اين كه از نقص و نقد خالى نيست و نمىتواند حرف آخر دربارهء اعجاز قرآن باشد اما مسلما در موضوع خود از بهترين كتابها است و در مقام تحقيق و پژوهش از اين مبحث پيچيده نمىتوان آن را ناديده گرفت .
مسالهء اعجاز قرآن ، اينك در جوامع علمى و دانشگاههاى اسلامى و عربى يكى از مباحث داغ و مسايل علمى روز است و نظرها بيشتر متوجّه « اعجاز بيانى » قرآن است مقصود از « اعجاز بيانى » كه اينك اصطلاح شايعى است و دكتر بنت الشاطى كتابى به همين نام در آن باره نوشته ، آن است كه قرآن از لحاظ سبك و اسلوب بيان ، و اداى مطالب و به كارگيرى كلمات و تعبيرات مناسب و رعايت بلاغت و فصاحت ، از مرز قدرت بشر گذشته و به حدّ اعجاز رسيده است .
اين حقيقت را حتّى فصحاى عرب ، در عصر نزول وحى لمس مىكردند هر چند از توجيه و بيان آن عاجز بودند ، از قرن سوّم به بعد دانشمندانى امثال جاحظ ، رمّانى ، باقلانى ، شريف مرتضى و ديگران ، بيش از وجوه ديگر اعجاز به اين وجه نظر داشتند . با اين همه هنوز هم علماى ادب عربى كه بسيارى از آنها دانشگاههاى اروپا را ديده و از تحولات ادبى جهان باخبرند به اين بخش از اعجاز
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 10
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص١٠