مىشود ، آنان كه مورد ستم قرار گرفتهاند وطن خود را رها كنند وبديهي است كه ستمكارى زمينه فرار از وطن را فرآهم مىسازد ، ويا باعث قيام مردم با شمشير در برابر ستمگر مىگردد ، وكبراى مقدر نيز چنين است : وهر چه اين طور باشد ، اجتناب از آن لازم است .
( 3449 ) 449 - امام ( ع ) فرمود :
أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ ( 86978 - 86973 )
[ ترجمه ]
« سختترين گناهان ، گناهى است كه صاحب گناه آن را سبك شمارد . »
[ شرح ]
( 86978 - 86973 ) توضيح آن كه گنهكار به خاطر سبك شمردن گناه ، آن را به حدّى ادامه مىدهد كه به صورت ملكه وخويى جدايى ناپذير در مىآيد ، برخلاف گناهى كه مهمّ تلقّى كند ، كه چه بسا آن را پيش از استحكام ، ريشه كن سازد ، تفسير اين سخن قبلا گذشت .
( 3450 ) 450 - امام ( ع ) فرمود :
مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا - حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُعَلِّمُوا ( 86996 - 86982 )
[ ترجمه ]
« خداوند از نادانان پيمان نگرفته كه بياموزند ، مگر اين كه [ اوّل ] بر دانايان واجب كرده است كه تعليم دهند » .
[ شرح ]
( 86996 - 86982 ) چون آموختن بر نادان واجب است واين واجب جز به وسيلهء دانايى كه تعليم دهد امكانپذير نيست ، بنا بر اين وجوب آموختن بر نادان ، مستلزم وجوب تعليم دادن برداناست ، در خبر مرفوعى آمده است : هر كس علمي را فراگيرد ، وآن را پنهان دارد ، خداوند در روز قيامت أو را با لجامى از آتش لگام كند . ومعاذ بن