وأو أم الجميل ، دختر حرب ، عمه معاوية است كه پشتههاى خار حمل مىكرد وشبانه بر سر راه رسول خدا مىريخت تا به پاى آن حضرت فرو رود وأو را ناراحت كند واز قتادة نقل شده است كه أم جميل ميان مردم با سخن چينى دشمنى ايجاد مىكرد وآتش كينه وجنگ مىافروخت چنان كه به سبب هيزم آتش روشن كنند بنا بر اين هيزم استعاره از همان سخن چينى مىباشد ، چنان كه اگر شخصي ديگرى را به شرارت وأدار كند مىگويند فلان يحطب على فلان .
( 59452 - 59447 )
في كثير . . . وعليكم ،
اينها كه در فضايل خاندان خودم وپستيهاى فأميل تو گفتم اندكى از بسيار است وعبارت : عليكم به اين اعتبار است كه اين صفات ناپسند در هر كس باشد بر ضرر اوست .
( 59459 - 59453 )
فاسلامنا . . . لا تدفع ،
اين جمله اشاره به آن است كه شرافت خانوادگى آن حضرت اختصاص به دوران اسلام ندارد بلكه در دوران جاهليت هم به داشتن اخلاق نيكو وخصلتهاى پسنديده معروف بودهاند وما در ضمن مقدمات اين نكته را بررسى كرديم ، وچنان كه روايت شده است هنگامى كه جعفر بن أبي طالب مسلمان شد پيامبر به أو فرمود : خداوند در بارهء سه صفت پسنديده كه در دوران جاهليت داشتهاى از تو تقدير فرموده است ، آنها چيست ؟ در پاسخ گفت يا رسول اللَّه هرگز زنا نكردم تا نفس خود را گرامى دارم زيرا با خودم مىگفتم آنچه عاقل براي خود نمىپسندد ، سزاوار نيست براي ديگران بپسندد ، وبه جهت پرهيز گناه هرگز دروغ نگفتم وبه خاطر شرم وحيا هرگز شراب ننوشيدم واز آن بدم مىآمد به دليل آن كه عقل را از انسان مىبرد .
( 59509 - 59460 )
وكتاب اللَّه يجمع لنا ما شذّ عنّا ،
قرآن ، آنچه راجع به شايستگى خلافت كه از ما گرفته شده واز دست رفته بود ، با صراحت براي ما اثبات مىكند .
حضرت در اين جا استدلال فرموده است بر اين كه أو بر ساير خلفا وآنان كه طمع در خلافت دارند اولويت وبرترى دارد . واين مطلب را به چند وجه