[ شرح ]
( 58715 - 58697 ) اين فصل از عهدنامهء امام برگزيده از كلماتي طولانى ، وأصول مطالب آن شش امر است :
1 - امر أول محمد بن أبي بكر را به مكارم اخلاق در بارهء رعايا سفارش كرده ودر اين زمينه چند دستور صادر فرموده است :
الف - أو را امر به خفض جناح فرموده است . در توضيح اين عبارت بعضي گفتهاند أساس مطلب آن است كه پرنده ، گاهى به منظور اظهار محبت ومهربانى نسبت به جوجگان خود آنها را دور وبرش جمع كرده وبالهايش را پهن كرده پايين مىآورد تا آنان را زير پر خود جاى دهد ، وامام ( ع ) اين تعبير را كناية از تواضع وفروتنى آورده است كه منشأ آن ترحّم ودلجويى ومهربانى مىباشد ، چنان كه خداوند به پيغمبرش درس تواضع مىدهد ومىفرمايد :
« وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
« 1 » » ، وما در گذشته توضيح داديم كه تواضع ملكهاى است كه از شاخههاى فضيلت عفت مىباشد .
( 58719 - 58716 ) ب - دستور ديگر : أو را امر مىكند كه پهلوى خود را براي مردم نرم كند ، واين كناية از رفق ونرمى در گفتار وكردار وخشونت نداشتن نسبت به آنان مىباشد كه در تمام أحوال در مورد حق وحقوق آنها جفا نكند واين معنا هم از لوازم تواضع ونزديك به آن است .
( 58723 - 58720 ) ج - به أو دستور مىدهد كه روى خود را براي مردم بگشايد واين كناية از آن است كه برخوردش با آنها با خوشرويى وصورت باز وبشّاش باشد نه با صورت درهم كشيده وأخم كرده واين نيز از لوازم تواضع مىباشد .
( 58730 - 58724 ) د - چهارمين سفارشى كه به محمد بن أبي بكر فرموده آن است كه در طرز نگاه كردن به مردم ميان افراد فرق نگذارد چنان نباشد كه به يكى درست وكامل
هامش
( 1 ) سوره شعراء ( 26 ) آية ( 214 ) يعنى : وفرود آور بال خود را براي هر كه پيرويت كند از مؤمنان .