[ ترجمه ]
اين سخنان را حضرت در بارهء حكمين در جنگ صفين ومذمت أهل شام بيان فرموده است .
« أهل شام ، مردمى سخت دل وأوباش هستند ، بردگانى پست كه از هر سرزمينى گرد آمده واز هر آميختهاى بر چيده شدهاند ، از كساني هستند كه بايد علم وأدب بياموزند ودانش وتجربه ياد بگيرند وتحت حكومت در آيند ، وبايد دست آنها را گرفت ، اينها نه از مهاجران وانصارند ونه از كساني كه در مدينه جا داشتهاند .
بهوش باشيد كه اين مردم نزديكترين كس را به آنچه دوست مىدارند براي خود برگزيدند ، وشما براي خود نزديكترين كس را به آنچه دوست نمىداريد انتخاب كرديد ، شما سابقه عبد اللَّه بن قيس را داريد كه ديروز مىگفت : اين جنگ فتنه وآشوب است پس زههاى كمان خودتان را قطع كنيد وشمشيرهايتان را در غلاف كنيد ، اگر أو ، راست مىگفت پس در آمدنش بدون اين كه مجبور باشد خطا كرده واگر دروغگو بود تهمت سزاوار وى است ، پس آنچه را كه در سينهء عمرو عاص مىباشد به وسيلهء عبد اللَّه بن عباس از بين ببريد وفرصت روزگار را دريابيد وسرزمينهاى دور دست اسلام را حفظ كنيد آيا به شهرهاى خود نمىنگريد كه چگونه مورد هجوم جنگ واقع مىشود وبناى نفوذ ناپذير قدرتتان هدف حملات دشمنان قرار مىگيرد . »
[ شرح ]
( 55032 - 54997 ) امام ( ع ) أول اين خطبه را به عيبجويى أهل شام اختصاص داده تا مردم را از آنها متنفر كند ، وآنان را بردگان ناميده است به علت اين كه برخى از آنان از بردگان بودند ويا به سبب اين كه با تمام وجود وابستهء به دنيا وأهل آن بودند قضية بطور مهمل بيان شده كه شامل بعضي موارد مىشود ، چهار كلمهء مرفوع در أول خطبه هر كدام خبر براي مبتداى محذوف هستند كه مبتدأ در هر كدام ضمير هم