« اى پسر عباس ! عثمان هيچ اراده نمىكند مگر اين كه مىخواهد مرا شتر آبكشى قرار دهد ، با دلوى بزرگ كه پيوسته بيايم وبروم ، پيش من فرستاد كه از شهر خارج شوم وسپس درخواست كرد كه بياييم ، وهم اكنون نيز مىخواهد كه بيرون روم ، به خدا سوگند آن قدر از أو دفاع كردم كه بيم آن دارم گنهكار به حساب آيم . »
[ شرح ]
( 55261 - 55206 ) علت اين كه عثمان اين درخواست را از امام ( ع ) كرد ، اين بود كه مردم ، پيرامون خانهء أو را محاصره كرده بودند ، أو را صدا مىكردند وبر سرش فرياد مىكشيدند ، وبه دليل بدعتهايى كه مرتكب شده بود وى را سرزنش مىكردند ، ثروت بيت المال را به غير مستحقان مىداد ودر غير موردش صرف وخرج مىكرد ، وبسيارى از اعمال ناشايست ديگر .
نكته بلاغى : شتر آبكش استعاره وكلمهء دلو ترشيح آن مىباشد كه دو فعل اقبل وادبر ، اشاره به وجه شبه آن است .
( 55277 - 55262 )
بعث الىّ . . . اخرج ،
امام ( ع ) در اين جمله چگونگى وضع عثمان را در حال محاصره بيان مىكند واين كه مردم أو را در تنگنا قرار داده بودند وأو مجبور بود دست نياز به سوى مردم دراز كند ، اما اين كه از ميان مردم وبقيهء ياران ، اين نامه را تنها به علي ( ع ) نوشت به يكى از دو دليل زير بود .
الف - أو ، باور داشت كه حضرت بزرگترين وشريفترين فرد جامعه است ومردم بيشتر از همه ، أو را پيروى وأطاعت مىكنند ودلهاى مردم با وى ، مىباشد .
ب - أو عقيدة داشت كه حضرت با مردم سازش كرده ودر شورش بر أو با آنها شركت داشته است از اين رو انتخاب وى امام را از ميان تمام مردم بدون ترديد براي أو مفيد بود ، زيرا اگر با ميانجيگرى امام ، مردم از محاصرهء أو ، دست برمىداشتند غرض حاصل بود ، واگر اين امر حاصل نمىشد ، باز هم بعضي از مقاصد عثمان تحقق مىيافت از جمله اين كه متهم شدن آن حضرت به