طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى
« 67 » » واما سنت كه آن هم در حقيقت فرمان خداست ، اين است كه پيامبر فرمود يا علي بزودى پس از من با اين سه گروه خواهى جنگيد : ناكثين ، قاسطين ومارقين ، ناكثين أهل جنگ جمل بودند ، زيرا بيعتي را كه با حضرت بسته بودند شكستند وقاسطين يعنى متجاوزان وستمگران أهل شام ، پيروان معاوية وحاضر شدگان در جنگ صفين بودند ، ومارقين هم شامل خوارج نهروان مىشود بايد توجه داشت كه بر هر سه گروه ستمكارى صدق مىكند وهمچنين قاسطين چون همهشان از صراط مستقيم عدالت بيرون شده وبه ظلم وجور ، رو آورده بودند .
وليكن اين كه هر گروه را به اسمى نامگذارى كردهاند ، صرفا عرف واصطلاح شرعي مىباشد واما دليل نامگذارى خوارج به مارقين گفتار پيامبر أكرم است كه در بارهء ذو الثّديه فرمود : از أصل ونسب اين مرد ، قومي برمىخيزند كه از دين خارج مىشوند چنان كه تير از هدف انحراف مىيابد وما اين حديث را در گذشته ذكر كردهايم .
واژهء ضئضئ ، به معناى أصل وريشه است . واين مطلب كه خبر از آينده است از علامتهاى پيامبرى رسول خدا مىباشد ، واين كه امام ( ع ) مىفرمايد : با قاسطين جنگيدم ومارقين را شكست دادم اين سخن دليل بر آن است كه اين خطبه در آخر خلافت وى وپس از جنگهاى صفين ونهروان ايراد شده است .
( 45733 - 45720 ) مراد حضرت از شيطان ردهه همان ذو الثدية است كه از خوارج مىباشد ، زيرا در حديث وارد است كه پيغمبر أكرم در مورد أو فرمود : شيطان در چاله افتاده ،
هامش
( 67 ) سوره حجرات ( 49 ) قسمتى از آية ( 8 ) يعنى : . . . واگر يكى از دو طايفه بر ديگرى ستم كند پس با آن كه ستم مىكند بجنگيد تا بازگشت به فرمان خدا كند .