بايد بر پيامبر دروغ ببندند چون اگر دروغ نبندند گفتار پيامبر كذب خواهد شد واگر اين حديث دروغ باشد محقّقا بر پيامبر دروغ بسته شده است ( خود اين حديث دروغ آن را اثبات مىكند ) .
( 49936 - 49928 ) امام ( ع ) در اين قسمت از خطبه رجال حديث را به چهار گروه منحصر كرده است ودليل بر انحصار در چهار قسم گفتار آن حضرت است كه فرمود :
براي آنان پنجمى وجود ندارد ومناسبت انحصار در چهار قسم اين است كه نقل كنندهء حديث يكى از اين چهار گروه است .
1 - منافق است كه أحاديث را به دلخواه خود نقل مىكند ، چه أصل حديث دروغ باشد ، يا راست باشد ومطابق هوا وهوس خود آن را تحريف وكم وزياد كند ، چنين شخصي خود گمراه است وديگران را هم به قصد وعمد گمراه مىكند .
2 - منافق نيست اما حديث را مطابق فهم وپندار خود روايت مىكند ، اين شخص از روى سهو واشتباه گمراه شده وديگران را گمراه مىكند .
3 - آنچه را كه شنيده درست نقل مىكند ، ( در حالي كه به شرايط وخصوصيات آن از قبيل عامّ وخاصّ ، ناسخ ومنسوخ وجز اينها آگاهى چندانى ندارد . ) اين شخص نيز گمراه وگمراه كننده است ، امّا بطور عرضى ، نه ذاتي وعمدى .
4 - قسم چهارم شخصي كه به خوبى حفظ كرده ودرست نقل مىكند وبه شرايط آن نيز آگاهى وبصيرت كامل دارد ، تنها اين فرد است كه هم خود در راه راست قدم گذارده وهم ديگران را به صراط مستقيم هدايت مىكند .
( 49941 - 49938 )
امام ( ع ) با اين سخن : رجل منافق . . . فهذا أحد الأربعة ،
به اوّلين قسم از اقسام چهارگانه اشاره فرموده است .
( 49943 - 49942 )
متصنّع بالاسلام ،
اسلام را شعار خود قرار داده ، وتظاهر به آن مىكند .
( 49997 - 49944 )
لا يتأثّم ،
اشاره به اين معنا دارد كه : چون شخص منافق به عنوان يك فرد