اينها از مطالب حكمتآميز واندرز دهنده .
« سخنان امام : هر چه فكر كردم ودر سرگذشت جهانيان انديشيدم كسى را نيافتم كه به چيزى افتخار كند وتعصب به خرج دهد ، مگر اين كه يا دليلي داشته است كه حقيقت را بر نادانان مشتبه كرده ويا در عقل وانديشهء سفيهان ومردم كودن نفوذ داشته است ، بجز شما كه بدون هيچ دليل وسبب در بارهء أموري تعصب مىورزيد . إبليس در برابر آدم به مادهء وجودي خود به مباهات برخاست وآفرينش رقيب خود را مورد طعن قرار داد وگفت : من از آتشم وتو از خاك وثروتمندان عياش ملتها ، تعصبشان به سبب زور وزيور ودارايىشان است ومىگويند : ثروت وفرزندان ما از همه بيشتر است وهرگز مجازات نمىشويم ، اما اگر قرار است كسى به چيزى بنازد بايد به اخلاق پسنديده واعمال نيك وكارهاى خوب باشد ، همان كارهايى كه افراد با شخصيت ودليران خاندان عرب وسران قبايل در آنها بر يكديگر برترى مىجستند ، يعنى خويهاى پسنديده ، انديشههاى بزرگ ، مقامهاى بلند وآثار ستوده . در اين أمور تعصب داشته باشيد براي خصلتهاى ارزشمند ، حفظ حقوق همسايگان ، وفا به پيمانها ، أطاعت كردن نيكيها ، سرپيچى از تكبر ، جود وبخشش داشتن ، خوددارى از ستم ، وحشت از آدمكشى ، انصاف در بارهء مردم ، فرو بردن خشم ، ودورى كردن از فساد در زمين .
از كيفرهايى كه در اثر كردار بد وكارهاى ناپسند بر امتهاى پيشين واقع شده بر حذر باشيد وحالات آنها را در خوبيها وسختيها همواره به ياد آوريد ، نكند شما هم مانند آنان باشيد ، پس آن گاه كه در تفاوت حال آنان به هنگامى كه در خوبى بودند وهنگامى كه در شرّ وبدى قرار داشتند انديشه كرديد به سراغ كارهايى برويد كه موجب عزت واقتدار آنان شد ، دشمنان را از ايشان دور كرده عافيت وسلامت بر آنها روى آورد ، نعمت را در اختيارشان قرار داد وكرامت وشخصيت باعث پيوند اجتماعي ايشان شد ، يعنى از تفرقه وپراكندگى اجتناب ورزيدند ، در الفت
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 489
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٨٩