نسبت مىدهند وأو را از همه جهت بالاتر مىدانند ، علاوة بر آن كه انسان به محسوسها تمايل بيشترى نشان مىدهد تا أمور نامحسوس . واژه مسارعه به منظور مبالغهاى است كه در ميان وجود شك در صدق وشكّ در كذب پيامبران قرار دارد ، زيرا اين دو احتمال وجود دارد كه آيا گفتار أنبياء درست است يا نادرست . ونيز كاهش كوشش إبليس به همين دليل است ، زيرا در اين صورت ايمان به اين كه اين خانه از خداوند است وزيارة آن واجب است ، برخواسته از مبارزه با شيطان وبه دليل عبادت خدا نيست بلكه فقط به خاطر عزت وعظمت خانه وزيبايى ظاهري آن وتوجه نفس به گوهرهاى پر ارزش مادي آن خواهد بود ، وحال آن كه خدا مىخواهد كه ميل طبيعي نباشد تا مجاهدهء إبليس تحقق يابد زيرا نفس وروح انسان بر اثر آزمايش وتحمل رنجها ، كمالهاى جاويد وسعادتهاى هميشگى را درك مىكند .
( 44697 - 44683 )
ولكنّ اللَّه يختبر عباده . . . المكاره ،
حضرت در اين جملهها دليل اين كه خداوند خانهء خود را چنين مجلّل نيافريده بيان مىدارد كه هدف وى آزمايش بندگان به واسطه تحمل شدايد ومشقّتها مىباشد .
( 44717 - 44698 )
اخراجا للتكبر . . . لعفوه ،
اين جمله اشاره است به آن كه اين أمور علل معدّهء فضل وعفو خداوند است واز عنايتهاى الهى است كه به منظور آماده شدن نفوس براي بيرون راندن صفت ناپسند كبر وخودخواهى از خود وجايگزين ساختن ضد آن كه تواضع وفروتنى است مقرر شده است وچون اين أمور مذكور سبب داخل شدن انسان در رضوان خداوند وثواب أو مىباشد . بطور استعاره آنها را ، درهاى گشوده ناميده است ، وتعبير به ذلل به اين خاطر است كه اين دخول به سهولت وآسانى انجام مىشود .
( 44747 - 44721 ) پس از بيان فايده وعلل اين أمور ، امام ( ع ) مردم را متوجه به خدا كرده ، واز سرانجام بد ظلم وستم ، آنان را بر حذر مىدارد . خلاصه چون خداوند به