داشت آن نتايج وتوالى ناروا كه از جمله عدم خلوص ايمان مىباشد بر آن بار بود ، اما حق تعالى اراده فرموده است كه ايمان وعبادت يكجا وخالص براي أو باشد واگر چه اين امر با زحمت بسيار وآزمايش سخت به دست مىآيد اما هر چه بوتهء امتحان داغتر باشد ايمان خالصتر وهر اندازه كه ايمان وعمل خالصتر باشد ثواب وپاداش افزونترى خواهد داشت ، وبعد به منظور بيان صدق مطلب به ذكر مثال پرداخته است كه عبارت از آزمايش جامعهء بشريت به زيارة خانهء سنگى خود مىباشد .
( 44512 - 44472 )
جعله للناس قياما ،
خداوند خانهء خود را بپا دارندهء موقعيت وارزش واعتبار انسانها قرار داد ، فلان قيام أهله وقوام بيته ، وقتي گفته مىشود كه استقامت وبرقرارى خانه وأهل شخص بسته به وجود أو باشد . سرزمين مكة كمتر خاكى است وبيشترش از سنگ است ، وامام ( ع ) به منظور مذمّت آن را آكنده از ريگهاى روان مىداند زيرا چنين زمينى مناسب حيوانها وچهار پايان نمىباشد وسمدارها در آن فرو مىروند ودر راه رفتن به زحمت دچار مىشوند ، ومراد از واژههاى خفّ ، حافر وظلف ، چهار پايان ، شتر وأسب وگوسفند وگاوهاى مادة مىباشد كه بطور مجاز از باب اطلاق اسم جزء بر كل اراده شده ويا اين كه مضاف ، حذف ومضاف اليه جايش را گرفته است از باب مثال ، خف الجمال وحافر الخيل وظلف الغنم بوده است ، ومنظور از فعل لا تزكوا آن است كه چهار پايان در آن سرزمين به دليل ارتفاعات زياد وخشونت آن ، رشدى ندارند وزياد نمىشوند ومقصود از عبارت أو عربقاع الأرض ، ناهموارترين وصعب العبورترين قسمتهاى زمين ، همان معنايى است كه از اين آيهء شريفه بر مىآيد
« رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ . »
« 46 »
هامش
( 46 ) سوره إبراهيم ( 14 ) قسمتى از آية ( 36 ) ، يعنى : من خانوادهء خود را در سرزمين بىكشت وزرعى نزد خانهء محترم تو مسكن دادم . . .