( 44285 - 44257 )
ولو أراد اللَّه . . . معانيها .
در اين عبارت براي اثبات مطلب به يك قياس اقتراني از شكل أول استدلال شده است كه داراى دو مقدمهء شرطيهء متصله مىباشد ونخستين مقدمه از « ولو أراد اللَّه » آغاز وبه « لفعل » پايان مىيابد ، ومقدمهء دوم « لو فعل لسقط البلاء » تا آخر « 43 » ، ونتيجهء قياس اين است كه اگر خداوند مىخواست واين امتيازهايى را كه در متن ذكر شد به انبياى خود عطا مىكرد ، لازمهاش سقوط امتحان وبطلان پاداش وجز اينها بود ، ملازمهء ميان مقدم ( جمله شرطية ) وتالي ( جواب وجزاى شرط ) در مقدمهء أول كه صغرى است روشن است ، زيرا ايجاد آن امتيازات براي پيامبران از ناحيهء خداوند امرى ممكن ومقدور است وبراي تحقق يافتن آن ، تنها ارادهء حق تعالى كافى مىباشد ، اما در شرطيهء متصلهء أخير كه مقدمهء دوم وكبراى قياس است امام ( ع ) در صورت تحقق مقدم كه اعطاى امتيازات به أنبياء باشد ، لوازم متعددى براي آن ذكر كرده است كه در ذيل به آن مىپردازيم .
( 44290 - 44286 )
1 - انه كان يسقط البلاء :
اگر خداوند به أنبيا وأوليا اين مزايا را مىداد بساط آزمايش وامتحان بكلى بر چيده مىشد چون در اين هنگام مستضعفى نبود كه به استضعاف آزمايش شود ، وقتي كه امكانات ياد شده وجود داشته باشد ، أولا فقر ونادارى وجود ندارد تا آزمايشى كه از ناحيهء صبر بر فقر پيش مىآيد محقق شود وثانيا به دليل بىنيازى وقدرت ظاهري كه در أنبياء احساس مىشود تمام مستكبران با ميل وارادهء نفساني به آنان رو مىآورند وآزمايشى براي مستكبران تحقق نمىيابد ، ثالثا موقعى كه همهء مردم پيش آنان متواضع باشند مخالفينى بر ايشان پيدا نمىشود كه در برابر ضرب وقتل وانكار آنان صبر كنند وآزمايش شوند ، رابعا با موجود بودن ثروت وامكانات ممكن است رو به دنيا بياورند واز
هامش
( 43 ) از ترجمهء عبارات كه در وسط صفحه 385 آمده معناى دو مقدمه روشن مىشود .