واولياى أو كاملا ، فرمان وى را در مورد تواضع وفروتنى امتثال كردند وآنچه را كه خداوند بر آنان پسنديده است انجام دادهاند زيرا اين كه مىفرمايد بندگان خدا در برابر عظمت حق تعالى گونهها را بر زمين مىگذارند وچهرهها را بر خاك مىمالند ، رفتارى است كه بين خود وخدا در حال پرستش وعبادت أو بجا مىآورند واين كه در برابر مؤمنان بالهاى تواضع را مىگسترانند وبا حالت استضعاف بسر مىبرند ، اشاره به أطاعت فرمان خداوند در مورد بندگان وآفريدههاى وى مىباشد .
لفظ أجنحة كه به معناى بالها واز ويژگيهاى پرنده است ، در اين جا براي دست انسان استعاره شده است ، به اعتبار اين كه دست وسيلهء اظهار قدرت وعلامت ايجاد محبت ويا دشمنى وطرد امر نامطلوب مىباشد ، وخفض جناح كناية از نرمى وملايمت واظهار دوستى ومحبت است ، چنان كه مفسّر كبير ابن عباس در شرح آيهء واخفض جناحك للمؤمنين مىگويد : يعنى نسبت به مؤمنان نرمى وملاطفت كن وبر آنان درشتى وتندى مكن ، وعربها به كسى كه سنگين وبا وقار باشد مىگويند : فلانى داراى خفض جناح است .
( 44137 - 44125 )
قد اختبرهم . . . بالكابره ،
در اين جا حضرت أنواع گوناگون سختيها وگرفتاريهاى دنيوي را بيان مىكند كه خداوند بندگانش را به آن مىآزمايد از قبيل گرسنگى وترس وساير ناملايمات وبه اين سبب آنان را به دنيا بىعلاقه واز آن متنفر مىسازد تا در عوض به خدا وآخرت واجر وثوابهايى كه نزد اوست بيشتر علاقهمند شوند .
( 44176 - 44138 )
فلا تعتبروا الرضا . . . الاقتدار [ الإقتار ]
يعنى خيال نكنيد كه خشنودى خدا از بندهاش به اين است كه ثروت دنيا وفرزند زياد به أو دهد وغضب وى نسبت به أو ، اين باشد كه از داشتن اين أمور محرومش سازد . اين سخن امام ( ع ) گويا پاسخى است از پرسشى كه ممكن است گويندهاى چنين بگويد : حال كه