مىخواست ، خانهء محترم خود ومحلّهاى انجام وظايف حج را در ميان باغها ونهرها وسرزمينهاى هموار وامن ، با درختهاى بسيار وميوههاى سر به زمين فرو آورده ، مناطق آباد وداراى خانهها وكاخهاى بسيار وآباديهاى به هم پيوسته در ميان گندم زارها وباغهاى خرم وپر گل وگياه ، در ميان بستانهاى زيبا وپر طراوت وپر آب ، در وسط باغستانى بهجتزا وجادههاى آباد قرار مىداد در اين صورت به همان نسبت كه آزمايش آسانتر بود ، پاداش وجزا نيز كمتر مىبود ، واگر پى وبنياد خانه وسنگهايى كه در بناى آن به كار رفته از زمرّد سبز وياقوت سرخ ونور وروشنايى بود ، ديرتر شك وترديد ، در سينهها رخنه مىكرد وكوشش إبليس در قلبها ، كمتر اثر مىگذاشت و ، وسوسههاى پنهانى از مردم منتفى مىشد ، اما خداى متعال بندگانش را به أنواع شدايد مىآزمايد وبا كوششهاى گوناگون به عبادت وأدار مىكند وبه اقسام گرفتاريها مبتلا مىسازد تا تكبر را از قلبهاشان خارج سازد وخضوع وآرامش را در آنها جايگزين كند ، بابهاى فضل ورحمتش را به رويشان بگشايد و ، وسايل عفو خويش را به آسانى در اختيار آنان قرار دهد .
پس ، از خدا بترسيد از خدا بترسيد ، از كيفر تباهكارى در دنيا واز سرانجام وخيم ظلم در آخرت وبد فرجامى تكبر وخود پسندى كه كمينگاه بزرگ إبليس ومركز كيد ونيرنگ اوست بهراسيد ، كيد ونيرنگى كه با قلبهاى انسانها مانند زهرهاى كشنده مىآميزد وهرگز از تأثير فرو نمىماند وكسى از هلاكتش جان بدر نمىبرد ، نه دانشمند به دليل علمش ونه بينوا در لباس مندرسش ، وخداوند به منظور حفظ بندگانش از اين أمور يعنى ظلم وستم وكيد شيطان به سبب نماز ، زكات وكوشش براي گرفتن روزهء واجب ، آنان را حراست فرموده تا اعضا وجوارحشان آرام وچشمانشان خاشع وغرايز وتمايلات سركششان خوار وذليل ودلهاى آنان خاضع شود وتكبر از آنها رخت بر بندد ، علاوة بر آن ساييدن پيشانى كه بالاترين جاى صورت است ، بر خاك موجب تواضع وگذاردن اعضاى پر ارزش بدن بر زمين ، دليل اظهار كوچكى وچسبيدن شكم به پشت از
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 459
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٥٩