أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قالَ أَنَا خَيْرٌ » *
« 23 » ونيز در نسبت فرزندان آدم به سرزنش پرداخت وچنين اظهار كرد :
« قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ »
« 24 » وبا ذكر خمير مايهء اصلى آنان كه گل ولاي گنديده است اشاره كرده به اين كه قدر واعتباري ندارد . سپس امام مىفرمايد لشكريانش را كه طرفداران باطلند به منظور جنگ با مؤمنان ويا وسوسه وگمراه كردن آنان بسيج كرده است وبر سر راه آنان راه حقي كه در مسير آن روانند قرار مىگيرد وآنان را از رفتن باز مىدارد ، چنان كه قرآن نقل كرده است - كه گفت
« لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ »
« 25 » واين مطلب اشاره به آن است كه هر گاه انسانها به سوى حق وراه ديانت توجه كنند أو بر اثر وساوس خود ايشان را منحرف وبه طرف باطل مىكشاند وبه اين منظور از هر جانب آدمي را در احاطهء خود قرار مىدهد چنان كه در آية بعد مىگويد :
« ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ »
« 26 » وبه كمك لشكريان خود دشمنان خدا ودين را وأدار مىكند ، كه آنان را به هلاكت برسانند ، واگر لشكريان شيطان را مخالفان آن حضرت وگمراهان از آدميان بدانيم ، معناى بستن راه ودنبالهء عبارات اين خواهد بود كه اين گروه مردم را از اقامهء حدود الهى وثابت ماندن در راه خدا باز مىدارند ، وبه دام هلاكت مىاندازند وقتل وكشتار وآزار واذيت آنان را به نهايت مىرسانند وبديهي است موقعى كه شيطان وهمدستانش بر مردم چيره شدند هر كار بخواهند انجام مىدهند وكسى
هامش
( 23 ) سوره أعراف ( 7 ) آخر آية ( 11 ) يعنى : من از أو بهترم ، زيرا مرا از آتش آفريدى و ، وى را از گل .
( 24 ) سوره حجر ( 15 ) آية ( 33 ) ، يعنى : هرگز چنين نيست كه سجده كنم در برابر بشرى كه أو را از گل ولاي كهنه خلق كردهاى .
( 25 ) سوره أعراف ( 7 ) آية ( 15 ) ، يعنى : راه مستقيم تو را بر روى آنان خواهم بست .
( 26 ) سوره أعراف ( 7 ) آية ( 16 ) ، يعنى : آن گاه از پيش رو ، واز پشت سر وچپ وراست آنان در مىآيم . . .