رو آوردن به مخالفت ومعصيت وى مىباشد . در عبارت متن از تكبر ، تعبير به بيمارى شده است ، زيرا اين صفت ناپسند يك بيمارى روانى است كه از امراض جسمي بسيار دردناكتر مىباشد .
عبارت ان يعديكم در محل نصب بدل از عدوّ است واز قطب راوندى نقل شده است كه مفعول دوم براي فعل احذروا مىباشد ولى درست نيست ، زيرا اين فعل متعدي به دو مفعول نمىشود .
( 43566 - 43560 )
بخيله ورجله ،
كناية از ياران شيطان است كه گمراه وگمراه كنندهاند ومردم را با وساوس خود به كوره راههاى پر پيچ وخم تاريكى وضلالت مىكشانند .
( 43582 - 43567 )
فلعمري . . . الشديد ،
در اين عبارت واژهء سهم ، كه به معناى تير است استعاره از وسوسههاى شيطانى وآرايشگريهاى اوست كه در پيشگاه حق تعالى فرزندان آدم را به آن ، تهديد كرد وگفت :
« قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي »
« 17 » .
وجه استعاره آن است كه إبليس اين وسوسهها را جلو روى انسانها جلوه مىدهد وروح آنان را تحت تأثير قرار مىدهد وباعث هلاكت وتباهى آنها در آخرت مىشود چنان كه تير به روى كسى بياندازند وأو را به هلاكت برسانند . واژههاى تفويق ، اغراق ، نزع ورمى را كه معاني آنها در قسمت لغات ذكر شد به عنوان ترشيح براي اين استعاره ياد فرموده است . منظور از مكان نزديكى كه شيطان از آن جا بني آدم را هدف قرار داده همان است كه از پيامبر أكرم نقل شده است « كه شيطان مثل خون در باطن وجود انسانها در جريان است « 18 » » ونيز مىفرمايد . « اگر نه اين بود كه شيطانها بر دلهاى بني آدم احاطه كردهاند فرشتگان آسمان را با ديدههاى دل خود مىديدند « 19 » » ، مكاني از اين
هامش
( 17 ) براي آدرس وترجمهء اين آية به پاورقى شمارهء . . . . . مراجعه شود .
( 18 ) انّ الشيطان يجرى من ابن آدم مجرى الدم .
( 19 ) لولا انّ الشياطين يحومون على قلوب بني آدم لنظروا إلى ملكوت السماوات .