آماده است كه آدميان آن را بپذيرند وسپس به منظور تشويق وتوجه كردن بيشتر مردم مىفرمايد : علت اين كه تقوا اين چنين خود را جلوه مىدهد آن است كه فرداى قيامت همگان به آن نيازمند ومحتاجند ، مىتوان همين علّت را وجه شبه دانست ( وجه مشابهت دنيا به زن ، نياز مردم به هر دو است ) .
( 42969 - 42957 ) إذا أعاذ . . . اسدى ، چون در عبارت قبلي از روز قيامت تعبير به فردا كرده ، در پى آن اين عبارت را به منظور قرينه بيان كرده است تا كلمهء غد را از معناى حقيقي خارج سازد ومعناى مجازى آن را كه فرداى قيامت است اراده فرموده ومعين كرده كه آن وقتي است كه هر چه خداوند از أول آفرينش ايجاد كرده در آن روز آنها را به نيستى بر مىگرداند وآنچه از هستى دنيوي ومتعلقات آن كه به موجودات داده همه را از آنها مىگيرد وندايش بلند مىشود : حاكميت جهان هستى در امروز با چه كسى است ؟ وباز خود مىفرمايد : تنها از آن خداى يكتاى غالب است . در حديث آمده است : خداوند متعال در آن هنگام تمام جواهر پر ارزش دنيا از قبيل طلا ونقره را جمع مىكند تا به اندازه كوههاى عظيمى مىشود وآن گاه مىگويد اينها فتنهء أولاد آدم بود وسپس آن تودهء از طلا ونقره را به جانب دوزخ سوق مىدهد وآن را وسيلهء داغ نهادن بر پيشانيهاى گنهكاران قرار مىدهد واز مردم سؤال مىكند در بارهء نعمتهايى كه در دنيا به آنان عطا كرده بود كه با آن همه نعمت وثروت چه اعمالي انجام دادند ، از آنان كه أموال دنيا را اندوخته كردند ودر راههاى رضاى خدا صرف نكردند سؤال مىكند ، ونيز از كساني كه آن را در راههاى نامشروع وغير رضاى خدا خرج وصرف كردند مىپرسد كه چرا چنين كرديد وبه آنان خطاب مىكند :
« وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ
« 15 » . »
هامش
( 15 ) سوره احقاف ( 46 ) قسمتى از آية ( 19 ) ، يعنى : شما خوشيهايتان را در زندگانى دنيا به شهوترانى وعصيان برديد واز آن لذتها در دنيا برخوردار بوديد .