شده واز بين مىرود .
( 42589 - 42564 )
في موقف ،
اين كلمه متعلق به فعل صار مىباشد ، ومنظور از آن ، موقف قيامت است ، اين بديهي است كه آنچه در دنيا ، جديد وفربه ، به حساب مىآيد ، در روز قيامت كهنه ولاغر وبالآخرة بىاعتبار مىباشد ، تنگى توقفگاه قيامت ، يا به آن دليل است كه ازدحام جمعيت در آن روز بسيار است ويا به خاطر آن است كه توقف در آن جا به سبب طولانى بودن آن خسته كننده است ، علاوة بر آن كه ستمكاران هر آن خود را در خطر ورود بسيارى از ناگواريها مىبينند ، ومراد از أمور مشتبهء بزرگ حالات وحشتزاى قيامت است كه انسان براي پيدا كردن راه فرار از آن سرگردان است ونمىداند چگونه خود را نجات دهد وبديهي است كه حرارت آتش آن جهان بسيار دردناك است ، قرآن كريم در بارهء صداهاى وحشتناك وشعلههاى سوزان وفريادهاى خشمناك آن بيش از آنچه حضرت در اين خطبه بيان فرموده ، توصيف كرده است ، « إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَهِيَ تَفُورُ تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ « 5 » » ودر جاى ديگر مىفرمايد :
« سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَزَفِيراً
« 6 » » واژهء تغيّظ كه به معناى خشم وبراي آتش استعاره آورده شده ، به اين دليل است كه با آن حركتهاى قوى وشديدش ، خشمگين وعصبانى به نظر مىآيد ، ويا به اين منظور است كه حركتهاى شديد آن باعث آزار وايجاد غيظ وخشم مىشود .
( 42649 - 42590 )
عم قرارها ،
اسناد عمى ونابينايى به آرامش وقرارگاه آتش دوزخ به يكى از دو دليل است .
الف - چون آتش دوزخ تاريك است وكسى از آن ، راهى به جايى نمىبرد .
هامش
( 5 ) سوره ملك ( 67 ) آيهء ( 6 ) يعنى : هر گاه دوزخيان در آن افكنده شوند صداى هولناكى از آن بشنوند وآن چنان جوشش وفوران دارد كه نزديك است از خشم تكه تكه شود .
( 6 ) سورهء فرقان ( 25 ) قسمتى از آيهء ( 11 ) يعنى : . . . خروش وفرياد خشمناك دوزخ را از دور مىشنوند .