ب - دليل ديگر اين كه بيشتر ثروتمندان پول ومال خود را در كارهاى نامشروع صرف مىكنند وموقعى كه به دست اشخاص مستحق مىرسد ، توفيق جبري براي پولدارها پيدا مىشود به دليل آن كه از خرج كردن آن در راههاى نامشروع مىمانند ، اما فقير در حقيقت بر آنان منت دارد زيرا باعث ترك اين مقدار گناه آنها شده پس اجر وپاداش گيرنده ، از دهنده بيشتر است .
( 41947 - 41937 ) 3 - موقعيت ديگرى كه براي جامعه پديد مىآيد آن است كه در آن روز مردم با استفاده از غير مسكرات مست واز خود بىخود مىباشند ومنظور آن است كه نعمت ورفاه ولذتهاى مادّى سبب بىتوجهى آنان به مصالح أمور گشته است . واژهء مستى مجاز واستعاره از بىخبرى ذكر شده وقرينهء آن هم ، عبارت من غير شراب مىباشد زيرا مستى حقيقي از خر ومسكرات معمولى حاصل مىشود نه از غير آن .
( 41952 - 41948 ) 4 - در آن زمان ، بدون آن كه ضرورتي براي قسم خوردن پيش آيد ، هر لحظه سوگند ياد مىكنند ، بلكه آن چنان به عظمت الهى بىاعتنا مىشوند كه براي پستترين أمور دنيا به خدا سوگند مىخورند .
( 41957 - 41953 ) 5 - بر اثر خلافكاريها ، دروغگويى ، خوى وملكهء مردم آن زمان شده وبدون هيچ گونه ضرورت ولزومى از خلافت واقع گويى باكى ندارند .
( 41966 - 41958 ) 6 - در آن هنگام ، گرفتاريها ، شما را به شدت تحت فشار قرار خواهد داد ، همچنان كه جهاز شتر ، شانه وگردن وى را سخت مىكوبد .
كلمهء غصّ در عبارت متن كناية از سختى دردى است كه بر دلهاى مردم وارد خواهد شد .
( 41974 - 41967 )
ما أطول هذا العناء وابعد هذا الرجاء ،
شارح در بيان ترتيب اين دو جمله سه احتمال ذكر كرده ، احتمال اوّل آن است كه جدا از قبل باشد ورابطهاى با آن