در شكم پرورش يابد ودر اين صورت با ، بار سنگين به آسانى نمىتوانستند در آسمان به پرواز در آيند لذا پروردگار سبحان به جاى شكم ، تخم آنها را با ظرفيّت مناسب وحرارت مشترك از طرف نر ومادة ، آمادهء پرورش فرزندانشان قرار داده است ، به منظور بقاى نسل اين موجود ، حق تعالى آن چنان وى را به فرزندش علاقهمند ساخته است كه دانه را نخست خود مىبلعد وپس از آن كه ظرف دو شب آن را در چينه دانش نرم وآماده كرد به دهان جوجه وارد ، ووى را تغذيه مىكند . وجود چينهدان در پرندگان از كارهاى حكيمانهء خالق متعال است ، چينهدان مانند توبرهاى در جلو سينهء مرغان آويخته شده تا غذاهايى را كه مىخواهند مورد استفاده قرار دهند به سرعت در آن جا ريخته وبه مرور دانه دانه به طرف سنگدان بكشانند ويكى از حكمتهاى وجود چينهدان همين است كه كار تغذيه را سرعت مىبخشد زيرا به سرعت دانهها را از زمين مىچيند وآن را پر مىكند وسپس از سر فرصت آنها را به سنگدان منتقل مىكند ، از اسرار عجيب ديگر در پرندگان پرهاى زيبا ومتعادلى است كه در طاوس ودرّاج وجز آنها مشاهده مىشود وآن چنان عالمانه ساخته شده است كه گويا نقّاشى ماهر آن را نقاشى كرده ، از عجايب ديگر پايهء بىمانندى است كه در هر يك از پرها وجود دارد وموها به رديف در دو طرف آن قرار گرفته ومانند لولهء آب باعث تغذيه وآبيارى موها مىباشد واز مادهء عصبى سخت ومحكم ساخته شده تا موها را سفت بگيرد پس پاك ومنزّه است خداوندى كه تمام موجودات را جفت آفريد وشمارهء همهء مخلوقات را مىداند وعلم وى بر همهء أشياء احاطه دارد .
( 40937 - 40920 )
أنشأ السحاب . . . ،
در جملههاى آخر اين خطبه حضرت اشاره به برخى از آثار قدرت بىپايان حق تعالى كرده است ، كه از آن جمله آفرينش ابرهاى بارانزا مىباشد كه به هر طرف از روى زمين كه مصلحت مىداند قسمتى از آنها را روانه وزمين خشك را با رطوبت بارانها آمادهء رويش گياه ودرخت وسبزه مىسازد ، چنان كه