[ شرح ]
در اين خطبه حضرت به جملهاى از أوصاف رسول أكرم ( ص ) وويژگيهاى تبليغ رسالت أو اشاره فرموده است :
( 54448 - 54441 ) 1 - از تبليغ وحى وابلاغ رسالت آن حضرت تعبير به صدع كرده زيرا در حقيقت به آن وسيله ، شقّ عصاي كفر شده ووحدت ونظام آن از هم پاشيده وابرهاى تيرهء جهل وناداني كه بالاى سر كافران بود ولايههاى ضخيم زنگارهاى غفلت كه دلهاى آنان را تيره وتار كرده بود از صفحهء روح آنها زدوده شد وضربات مداوم وتبليغات پيگير آن حضرت همچنان كه پتك آهنين سنگهاى سخت را خورد مىكند آنها را قطعه قطعه وپراكنده ساخت .
( 54452 - 54449 ) 2 - تبليغات پيگير آن حضرت در اداى رسالتش را مورد ستايش قرار داده است ، زيرا اين عمل ، نشانهء بزرگى از امانت دارى أو مىباشد كه خود از جملهء فضايل از شاخههاى ملكهء عفّت مىباشد .
( 54468 - 54453 ) 3 - از جملهء ويژگيهاى تبليغى پيامبر أكرم اين است كه نابسامانيها را سامان داد وپراكندگيها را جمع ساخت واين تعبير ، نشانى از اختلاف وتشتّت آراء ودشمنيها وكينه توزيهايى است كه قبل از اسلام در ميان اعراب وجود داشت تا آن جا كه به خاطر هوا وهوسهاى خود ممكن بود كه يك شخصي دست به قتل فرزند يا پدر ويا ديگرى از خويشاوندان خود بزند ، امّا خداوند با مقدم آن پيامبر گرامى پراكندگيها را به هم پيوست ودلهاى آنان را با هم الفت داد ، چنان كه قرآن نيز به اين ويژگى اشاره فرموده وبه سبب اين نعمت بزرگ بر مردم منّت نهاده است :
« وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ
« 2 » » ( 54473 - 54469 )
در عبارت : والضغائن القادحه في قلوبهم ،
كينههاى آتش افروز در
هامش
( 2 ) سوره انفال ( 8 ) آية ( 62 ) يعنى : وميان دلهاى آنان الفت بر قرار كرد ، دلهايى كه اگر تو مىخواستى با تمام ثروتهاى روى كرهء زمين آنها را با هم مانوس كنى نمىتوانستى ، امّا خداوند ايشان را با هم الفت داد .