تا عمر زيرا در خطبهء شقشقيه عمر وخلافت وى را نكوهش ومذمّت فرموده است چنان كه قبلا به آن اشاره رفت .
امام ( ع ) در اين خطبه براي شخص مورد نظر چند صفت بيان فرموده است ، از اين قرار :
1 - راست كردن كجيها كناية است از اين كه ، أو مردمى را كه از راه خدا منحرف شده بودند به راستى واستقامت سوق داد .
2 - معالجه كردن بيماريها ، مراد از بيماريها ، مرضهاى نفساني واخلاقى است كه مانند بيماريهاى جسماني وبدني سبب آزار واذيت انسان مىشود ، وداروى بهبود يافتن آن هم پندها ومواعظ جالب ونهىهاى كوبندهء قولي وعملي است .
3 - به پا داشتن سنت وعمل كردن به آن .
4 - آشوب را پشت سر گذاشت يعنى پيش از وقوع آن از دنيا رفت واين صفت به اين اعتبار مدح وثنايى براي اوست كه چون داراى حسن تدبير ودرستى حكومت بود در زمان فرمانروايى وى فتنه وآشوبى به وجود نيامد .
5 - پاك جامه از دنيا رفت ، در اين جا ، لباس را به جاى آبرو وحيثيّت وپاكيزگى آن را براي سالم بودن از عيبها به عنوان استعاره آورده است .
6 - كم عيبى أو 7 - خوبى خلافت را درك كرد وبر بدى آن سبقت گرفت ، احتمالا ضمير در هر دو موضع ( أصاب خيرها وسبق شرّها ) به كلمهء خلافتي كه از عبارت فهميده مىشود باز مىگردد ، به اين معنا كه آنچه در حكومت وفرمانروايى خوب ومناسب است از قبيل عدالتخواهى وبر پا داشتن دين خدا كه در دنيا مايهء عزت ونام نيك ودر آخرت موجب ثواب عظيم وپاداش بزرگى است كسب ودريافت كرد واز بديها وآشوبهايى كه در خلافت واقع شد جلو رفت
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٧٩