دورى از دنيا وعلاقهمندى به آخرت تشويق فرمودهاند : پس دنيا گذرگاه يعنى راه عبور به سوى آخرت است ، كه به دو طريق امكان پذير است :
1 - اختياري ، چنان كه بندگان شايستهء خدا به طرف آخرت حركت مىكنند .
2 - اضطراري ، چنان كه عامهء مردم ناچار مىميرند وبه سراى آخرت مىشتابند ، ومراد امام ( ع ) در اين سخن رفتن اضطراري است .
يادآورى دنيا وآخرت ، با اين دو صفت : ( گذرگاه وقرارگاه ) ، شبيه مقدمهاى براي اين جمله از سخن امام ( ع ) است : فخذوا من ممرّكم لمقرّكم .
( 49152 - 49145 )
ولا تهتكوا . . . . اسراركم ،
يعنى با تظاهر به معصيت پرده درى نكنيد زيرا خدايى كه از رازهاى درونى شما آگاهى دارد به كارهاى علني شما آگاهتر است .
( 49163 - 49153 )
واخرجوا . . . أبدانكم ،
امام ( ع ) در اين جمله مردم را به ترك دنيا پيش از مرگ ، امر كرده واز آن بطور كناية به « خارج كردن دلها از دنيا » تعبير فرموده است .
خرج فلان عن كذا ، واخرج نفسه من كذا ، وقتي گفته مىشود كه از آن ، دورى كند وبيزارى جويد .
( 49165 - 49164 )
ففيها اختبرتم ،
اين گفتار امام اشاره به اين است كه آزمايش در اين دنيا از عنايات وتوجهات خدا است چون باعث بيدارى انسان براي آخرت مىشود ، ومعناى آزمايش را پيش از اين دانستى .
( 49168 - 49166 )
ولغيرها خلقتم ،
يعنى انسانها از نظر ذات وفطرت ، براي رسيدن به سعادت اخروى آفريده شدهاند ، ولى اگر اعمال نيك نداشتند وبه گناه آلوده شدند گرفتار شقاوت خواهند گرديد : ( زمينهء اصلى وفطرت أولية در انسان سعادت است شقاوت امرى عرضى مىباشد ) .
( 49181 - 49169 )
انّ المرء . . . . قدّم ،
مردم مىگويند : « از مال دنيا چه چيز گذاشته ، وفرشتگان مىگويند : از كارهاى نيك چه عملي جلو فرستاده است ؟ .
امام ( ع ) در اين سخن ، مردم وفرشتگان وآنچه را كه مورد سؤال اين