بر جاى نمانده است . چنان كه در گذشته بدين حقيقت اشاره كرديم ، اين گروهند كه بمقام وصل حق رسيدهاند وحجابى فرا روى ندارند . ولى در عين حال تمام گروهها به حجاب امكان منتهى مىشوند ، همان حجابى كه تمام موجودات در آن مستغرقند وبهلاكت مىرسند . وجز ذات بارى تعالى كه داراى جلال وكرامت است هيچ چيز باقي نخواهد ماند .
پس از دانستن مراتب ودرجات افراد به نسبت حجابى كه دارند مىگوييم : منظور از درهاى بسته وحجابهاى غيبى كه امام ( ع ) بدانها اشاره كرده است چگونگى انتقال به مفهوم صفات خداوند ومراتب عرفان ذات مقدّس حق تعالى وشناخت درجات فرشتگان وكمالاتشان مىباشد ؛ وهمچنين اشاره بديگر حجابهاى نورانييى كه صنف سوّم يعنى آنها كه صرفا أنوار حق تعالى حجابشان بود ، دارد .
راسخون در كلام حضرت اشاره به كساني است كه بظاهر سخن امام ( ع ) در مرتبهء آغازين معرفت ماندهاند وبه شناخت صفات خداوند وفرشتگان وجهان غيب به همان اندازه كه شريعت به اختصار بيان كرده ورسول خدا ( ص ) بدانها فهمانده بسنده كردهاند . توصيف خداوند را در حدّ صفات كمال ونعوت جلال تعقّل كردهاند ، بدين شرح كه صفات حق تعالى در رديف صفات بشر نيستند ، در ذهن آنها چنين رسوخ يافته كه تصوّر اجمالي آنها از صفات خداوند اگر به تفصيل در آيد مطابق با واقع خواهد بود ( البتة ) آن را كه خداوند به عنايت خاصّهء خود آمادهء پذيرش تفصيل صفاتش كند ، به حقيقت دست خواهد يافت .
پس از بيان تقسيم بنديهايى كه پيرامون سخن امام ( ع ) آورده شد بحث لطيفى باقي مانده است كه بايد توضيح داده شود ، وآن بحث زيبا اين است كه چون در حقيقت امر ، تكليف هر كسى بر حسب عقل وخرد شخص ومراتب درك اوست ، پيامبر ( ص ) فرموده است :
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 706
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٧٠٦