صوفيّه كه بدانها نيز روايت سيد أنبياء ( ص ) اشاره دارد ، مىپردازيم .
پيامبر ( ص ) فرموده است : « براي خداوند متعال از نور وظلمت هفتاد حجاب است كه اگر يكى از آن حجابها را بردارد ، جلوهء رخ أو آنچه را كه ديدنى است خواهد سوخت » از طرفي چون ثابت شده است ، كه حق تعالى با ذات خود براي ذات خويش متجلّى وآشكار است ، بنا بر اين حجاب از ناحيهء محجوب خواهد بود ( يعنى حجابى اگر هست از ناحيهء خلق است نه از جهت خالق ) .
دارندگان حجاب به سه قسم تقسيم مىشوند :
1 - قسم أول ، افرادى هستند كه حجابشان ظلمت وتاريكى است .
2 - قسمت دوم ، حجابشان ظلمت آميخته به نور است .
3 - قسم سوم ، حجابشان نور وروشنايى محض مىباشد .
وهر يك از سه قسم فوق ، داراى اقسام فراوان وغير قابل شمارش مىباشند كه در اينجا اشارهء به أصول اين اقسام ما را كفايت مىكند .
قسم اوّل : كه حجابشان ظلمت وتاريكى محض است ، ملحدان هستند ، كساني كه بخداوند ايمان ندارند . واينها نيز بدو صنف تقسيم مىشوند :
الف : صنفى كه براي ايجاد جهان معتقد به علّتى هستند ، امّا آن علت را طبيعت مىدانند ، وشما مىدانيد كه طبيعت صفتي است جسماني ، تاريك وخالى از شناخت وادراك . ( ظلمت طبيعت حجابى است كه مانع از ادراك حقيقت مىشود ) ب : صنف دوّم گروهى هستند كه در باره شناخت علت وايجاد كننده جهان فارغ البال بوده وبه خود رنجى نمىدهند ، وأساسا توجّهى به اين حقيقت نداشته ، سرگرم به أمور نفساني خود هستند ومانند حيوانات زندگى مىكنند .
اينان حجاب تيرگيهاى نفساني وشهوات ظلمانى خود را فرارو دارند وهيچ تاريكيى ظلمانىتر از هواي نفساني نيست . لذا خداوند متعال فرموده است :
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 700
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٧٠٠