موجودات را از بدّو وجود تا نهايت زماني كه در لوح محفوظ بقاى آنها مقرر شده است كار نيك انجام دهند ، يا بد همه را آگاه است ومىداند .
( 15436 - 15421 )
12 - حق تعالى كسى است كه با وجود توسعه رحمت ، كيفرش براي دشمنانش سخت دشوار است ورحمت أو براي دوستانش وسيع است ، با وجودي كه عقوبتش بر دشمنان فراوان مىباشد .
اين بيان امام ( ع ) به برترى كمال ذات خداوند نسبت به سلاطين دنيا اشاره دارد ، چه هيچ يك از شاهان دنيا چنين نيست كه در حال خشم نسبت به دشمن ، نهايت رحمت به أو ويا ديگران را داشته باشد . ودر حال ترحّم وبخشندگى نسبت بدوستان ، داراى خشم وغضب باشد ( يعنى صفات متضاد را با هم داراست ) .
با توضيح فوق ثابت شد كه خداوند متعال بي نياز مطلقى است كه از داشتن صفاتى همچون ، آفريدگان منزّه وپاك است ، وبه هر موجودى آنچه در خور وجودش بوده وشايستگى آن را داشته باشد ، عطا مىكند بي آن كه شأني از شؤون أو را از ديگر شأن باز دارد . بنا بر اين دشمنان خدا ، آمادگى دورى از رحمت وى را به لحاظ خشم وعقوبتي كه براي خود در آخرت پذيرفتهاند ، دارند ، وبناچار دورى از رحمت حق بهره آنهاست ، هر چند در دنيا مشمول نعمت وتوسعهء رحمت پروردگار بودهاند ؛ وچون دوستان الهى آمادگى قبول رحمت وشمول نعمت را پيدا كردهاند ، لا جرم بر آنها افاضه فرموده است . وآنها در پيشگاه قدس حضرت حق در نهايت شادمانى وخوشبختى وأنواع كرامت وعزّتاند هر چند بدنهاى آنها متحمّل اقسام عذاب ، بيچارگى فقر ، وسختيهاى دنيا بوده است .
چنين ذات مقدّسى ، جز حلم وشكيبائى أو را نمىزيبد ، خشم أو مانع رحمتش نمىگردد ، دادگرى است حكيم ، كه رحمتش أو را از كيفر بدكاران باز نمىدارد ، پاك ومنزّهى است كه جز معبود به حق بودن هيچ شأن وصفى بر أو اطلاق نمىگردد .