بِها أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِها أَمْ لَهُمْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها
« 2 » وباز مىفرمايد :
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ
« 3 » فايدهاى كه امام ( ع ) از اين عبارت مورد نظر دارد ، وأدار كردن انسانها بر عبرت گرفتن است ، تا اگر كسى از حقايق پند آموخت ، نابخرد ، ناشنوا ونابينا بشمار نيايد .
( 15088 - 15012 )
قوله عليه السلام : يا عجبا إلى آخره
عبارت تعجّب آميز امام ( ع ) در زمينهء سؤالي است كه در ضمن كلام فهميده مىشود . گويا سؤال كنندهاى از تعجّب ، ناراحتى واندوهناكى آن حضرت ، شگفت زده شده و ( به زبان حال ) پرسيده است كه علت تعجّب ، اندوه وتأسف شما چيست ؟ وآن حضرت در پاسخ فرموده : چگونه مىتوانم از اشتباهاتى كه فرق اسلامى بدان دچار شدهاند تعجّب نكنم ؟ ! وسپس خطاكاريها ونارواييهائى كه آنان بصورت اجتماع بدان دچار شدهاند كه شگفتزدگى امام ( ع ) را موجب گرديد ، به تفصيل بيان داشته است . واز جمله به ترك أموري كه انجام آنها لازم بوده است اشاره كرده ، وقبل از هر چيز ، اختلاف آنها را در دين بيان كرده است ؛ زيرا اختلاف در دين أساس همهء بديهاست وبيشتر پستيها به اختلاف در دين باز مىگردد .
أموري كه ترك آنها براي جامعه مسلمين روا نبوده ونيست چند چيز است :
1 - مسلمين پيروى از پيامبر ( ص ) را ترك كردند . چه اگر آنها به راه پيامبر مىرفتند ، اختلاف در دين پيدا نمىشد ، وچنان كه قبلا توضيح داده شد ، در شريعتي كه پيغمبر آورده اختلافى نيست ، وبه همين دليل كه در دينشان اختلاف
هامش
( 2 ) سوره أعراف ( 7 ) آية ( 195 ) : آيا پايى كه بدان راه روند ودستى كه با آن آهنگ گرفتن كنند ، چشمى كه با آن ببينند وگوشى كه با آن بشنوند ، دارند ؟
( 3 ) سوره حج ( 22 ) آية ( 46 ) : آنها كه از ديدن عبرتها پند نمىگيرند چشمشان كور نيست ليكن چشم دلشان كه در درون سينه قرار دارد كور است .