( 14642 - 14632 ) سى وشش : أو نفس خويش را ملزم به رعايت عدل واعتدال كرده ، ودليل بارز اين حقيقت دورى از هواي نفسش مىباشد ، چون ملكه عدالت از سه خصلت نفساني : حكمت ، عفت وشجاعت سرچشمه مىگيرد . عرفا نفس خود را بوسيلهء عبادت وديگر أمور شرعي رياضت مىدهند ، تا اين ملكات وصفات اخلاقى در نفس آنها حاصل شود ، ناگزير براي رسيدن به اين مقصود نفس خويش را ملزم به اجراى عدل واعتدال مىكنند .
چون عدالت در قوّه شهوانى اين است كه انسان عفيف باشد ، بدين توضيح كه نه ، در كل قوّه شهوانى را از بين ببرد ونه ، زيادروى داشته باشد . تا به فسق وفجور منتهى شود ، رعايت اعتدال در نيروى شهوانى از ديگر قوا دشوارتر است ؛ زيرا موارد شهوت زياد ، علاقة ودلبستگى انسان را به سمت افراط مىكشاند . به همين دليل است كه بيشتر موارد نهى در شريعت ، شهوات مىباشند ، بنا بر اين سزاوار بودن پرهيزگار به ستايش ومدح ، وقتي است كه نفس خود را از خواستههاى شهوانى دور بدارد . بعلاوة اوّل چيزى كه سالك لازم است ، در به كمال رساندن قوّه علمي آغاز كند ، اصلاح قوّه شهويّه مىباشد . وپرهيزگار بايد حدود خداوند را رعايت كند ، در خوردنيها ، ازدواج ، كسب كار وديگر أمور تجاوز ننمايد .
( 14647 - 14643 ) سى وهفت : شخص پرهيزگار ، حق را توصيف وبدان عمل مىكند : يعنى سخن حق را در عمل پيروى مىكند . با توجّه به اين كه خلاف قول در نزد خلق ، قبيح وزشت است ، در نزد خداوند ودر برابر فرامين الهى زشتتر مىباشد . به همين دليل است كه خداوند مؤمنان را نكوهش كرده ومىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ « 5 » .
ادّعاى مسلمانها در مدينه اين بود ، كه چنان در راه خداوند بكوشند كه
هامش
( 5 ) سوره صف ( 61 ) آية ( 2 و 3 ) : اى كساني كه ايمان آوردهايد ، چرا عملي را كه انجام نمىدهيد حرفش را مىزنيد ؟ در نزد خداوند گفتن بدون عمل گناه بزرگى است .