خواهند بود . از اين مرتبه پايينتر كساني هستند كه بجز ، مرتبه تصرّف در طبيعت ، تمام مراتب ديگر را دارا هستند اينها را أصحاب يمين مىگويند كه خود شامل مراتبى به شرح زير مىباشند .
1 - كساني كه آمادگى استعداد طبيعي ، براي كامل كردن قوّه نظري را دارا هستند ولى استعداد عملي آن را ندارند .
2 - كساني كه مرتبهء قوّه نظري ( استدلالي ) را بصورت وظيفة وبا زحمت به دست مىآورند بدون آن كه آمادگى تصرّف طبيعي آن را داشته باشند وهيچ بهرهاى هم از نظر قوه عملي ندارند .
3 - كساني كه نه ، آمادگى طبيعي دارند ونه براي كسب آن ، در جهت قوّه نظري كارى انجام دادهاند صرفا از نظر قوّه عملي آمادگى طبيعي دارند .
4 - كساني كه براي اصلاح اخلاق خود به دست آوردن صفات برجسته ، خود را بزحمت مىاندازند بدون اين كه طبعا آمادگى براي اين كارها داشته باشند . پس از آگاه شدن ، از تقسيم وتوضيح مراتب افراد ، بايد دانست ، اشخاصى كه در ملكات شريفهء نفساني به مرتبه قرب الهى برسند ، در حقيقت به خوشيهاى بزرگ بهشت دست يافتهاند ، وبه نعمتهاى مدام وشادمانى تمام ، در پيشگاه عظمت پروردگار جهانيان وجايگاه فضيلت ، در جوار رحمت حق نائل آمدهاند . اينان هيچگاه از بهشت اخراج نمىشوند ، آنچه را چشمشان ببيند ودلشان بخواهد در اختيارشان قرار مىگيرد . در بهشت جاويد خواهند بود ، چنان كه امام ( ع ) در عبارت فوق فرمود :
« لا يظعن مقيمها » : « سكنا گرفتهء در بهشت از آن بيرون نمىشود » زيرا خصوصيات جسم وبدن را ندارد واز تعارض نيرو وكشمكشهاى اندام مادّى كه منجر به پيرى ومرگ مىشود ، بدور است . سرمهء ديدگان اين بهشتيان ، درخشش أنوار الهى است ، كه بوسيلة آن نور ، رحمت الهى را بدون مزاحمت مشاهده مىكنند .
امّا أصحاب يمين ودست راستيها كه ، درود آنان بروان پيامبر ( ص ) باد ،
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 588
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥٨٨