وضعيّت ناگوار جدايى از زن وفرزند وسختيهاى مرگ قرار مىگيرد ، وبه دشواريهايى دچار مىشود .
وسپس مىفرمايند : آيا أقوام وخويشان ، بدو نفعي مىرسانند وآيا گريه وزارى آنها در آن حالت مشكلى را برطرف مىنمايد ؟ معناى سخن حضرت با پرسش انكارى اين است كه نزديكان ودوستان به حال أو سودى ندارند !
( 13229 - 13192 )
قوله عليه السلام : قد غودر
جملهء « قد غودر » به عنوان حال در جايگاه نصب قرار دارد وعمل كنندهء در حال فعل « نفعت » مىباشد ومعنى اين است :
وقتي كه شخص مرد وجزء مردگان قرار گرفت با وجودي كه صفات زشت تنفّرانگيز به همراه داشته باشد هر چند مايل است كه از دشواريهاى قيامت با انجام كارهاى شايسته رهايى يابد ، گريه به حالش سودى ندارد . ودر اين هنگام جانش در گرو گناهانش قرار مىگيرد .
كلماتي كه در اين فراز از سخن امام ( ع ) منصوب به كار رفتهاند مانند « تنفيرا ، جذبا و . . . » معنى حال را دارند . منظور از « هوام » كرمهايى هستند كه از جسد ميّت ، يا از غير جسد بوجود مىآيند .
( 13237 - 13230 )
قوله عليه السلام : والأرواح مرتهنة بثقل أعبائها .
اين فراز از كلام امام ( ع ) به گرفتارى نفوس اشاره دارد ، كه بدليل سنگينى بار گناه وكسب صفات رذيلة وپست به پايينترين مرتبهء فضيلت سقوط كردهاند . اخبار نهفته وغيبى كه از أحوال روز قيامت به آنها داده شده بود ، نيك يا بد ، اينك برايشان تحقّق يافته است .
معنى غيبى بودن اين اخبار يا بدين لحاظ است كه مردم دنيا بر آنها اطلاعى ندارند ، ويا منظور اين است كه آنچه در دنيا مىگذرد پس از فوت ، انسان از آنها بىخبر است ؛ يعنى آن اخبار رازهاى نهفته وغيبىاند وانسان بكلّى از آنها بريده وجداست . امّا اگر يقين پيدا كردن انسان نسبت به اخبار غيبى را به معنى اوّل بگيريم بهتر است .