مادر براي از دست دادن فرزندانش مىباشد .
برخى گفتهاند كلمه « ويل » براي خواست آمرزش به كار مىرود ، بعضي ديگر آن را در تعجّب وبزرگ شمردن أمور ، استعمال كردهاند . مناسب مقام معناى أول است .
( 11552 - 11546 )
وقوله عليه السلام : كيلا بغير ثمن
اين فرمودهء حضرت اشاره دارد به اخلاق پسنديده ودستور العملهاى مفيدى كه بدون چشمه است وتقاضاى اجر ومزدى ، امام ( ع ) در اختيار آنها قرار مىداد . ولى آن مردم حقايق را نمىفهميدند وجانهاى خود را به دليل نداشتن آمادگى لازم براي پذيرفتن ، پاك ومنزّه نمىساختند . بنا بر اين نفسشان قابليّت فراگيرى آن حقايق را نداشت .
امام ( ع ) لفظ « كيل » را به عنوان استعاره به كار برده ، كناية از فراوانى وكثرت پند واندرز وارشاد است بدين معنى كه پيمانه تبليغ وارشاد را پر ولبريز كردم ، امّا مفيد نيفتاد . لفظ « كيلا » به عنوان مفعول مطلق تاكيدى كه فعلش حذف مىشود به كار رفته است .
با تشريح ودر نظر گرفتن اين معنى براي اين قسمت از كلام امام ( ع ) محتمل است كه معناى ويل امّه براي كساني كه حرف آن بزرگوار را نمىشنيدند ، واز دستور العملهايش بهرهمند نمىشدند ! نفرين باشد .
ضمير در « امّه » به تمام افرادى كه همزمان با حضرت بوده واز دستورات امام تبعيّت نداشتهاند بر مىگردد . گويا چنين فرموده است : ويل لأمهم ، « مادر مباد آنان را » ، اى كاش چنين فرزندانى را آن مادران نمىداشتند .
احتمال ديگر آن كه به عنوان ترحّم فرموده باشد ، چه شخص جاهل ونادان قابل ترحّم است . احتمال دوّم اين كه معناى تعجّب داشته باشد . بدين توضيح كه امام ( ع ) از كثرت جهل وناداني تعجب كرده باشد ، با وجودي كه آن بزرگوار هرگز در نصيحت واندرز كوتاهى نداشته است امّا آنها نتوانستهاند