شوند ، هر يك از شما در را بروى خود مىبندد ومانند سوسمار به سوراخ رفته ، ويا همچون كفتار در لانهء خود مخفى مىشود . » امام ( ع ) در اين عبارت ، بستن در را بر روى خود ، كناية از نداشتن علاقة به شنيدن اخبار جنگ وآگاهى يافتن از حضور نظامى مردم شام ، آوردهاند . ترس وفرار آنها را به سوسمار وكفتار تشبيه كرده است ، كه به هنگام ديدن شكارچى يا خطرى جدّى ، فرار را ، بر قرار ترجيح مىدهند ودر محل امنى مخفى مىشوند وبه اين دليل جمله را به شكل فعل مؤنّث ذكر كردهاند تا ضمن شدّت بخشيدن به توبيخ ، اين حقيقت را ، كه بطور معمول زنها بيشتر از مردها مىترسند ، روشن سازد .
( 11347 - 11335 ) 3 - امام ( ع ) يارانش را به خوارى وذلّت وكمفايده بودن وجودشان توصيف كرده ، خوارى وذلّتشان را چنين توضيح مىدهد : « به خدا سوگند ، خوار وبيچاره آن كسى است كه به يارى شما دل ببندد ، انتظار استعانت وكمك از أمثال شماها را داشته باشد . » أصولا دلبستن به چنين افراد بي تعهّد ويا كم تعهّدى ذلّتآور است ، چه انسان را مغرور كرده ، در وسط راه رهايش مىكنند .
( اين وجه ظاهر كلام امام ( ع ) بود ) . احتمال ديگر اين است كه سخن آن بزرگوار اشاره به تفرقه واختلاف فكرى آنها داشته باشد ، چون هر كس كه مىخواست از آنها يارى فكرى بگيرد خوار وذليل مىشد زيرا ثبات فكرى در ميان آنها نبود .
كم فايده بودن وجود آنها را ، امام ( ع ) با اين عبارت توضيح دادهاند :
« آن كه به وسيله شما به سمت دشمن تيراندازى كند . در حقيقت با كمانى كه زه نداشته وپيكانش شكسته باشد ، دشمن را هدف قرار داده است » اين عبارت كناية از بىفايده بودن وجود آنها در مبارزه وپيكار با خصم است . چون تيرى كه زه وپيكان نداشته باشد نه پرتاب مىشود ونه بر هدف كارساز است .
( 11356 - 11348 ) 4 - صفت ناپسند ديگر آنها اين است كه در مجالس وخانهها زيادند ولى
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 408
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٠٨