[ شرح ]
( 11295 - 11287 ) به دليل عقب نشينى كوفيان از جنگ با مردم شام ، امام ( ع ) آنان را به تعبيرات مختلفي وبه شرح زير ، مورد نكوهش وتوبيخ قرار داده است .
( 11311 - 11296 ) 1 - آنها را نيازمند مدارا ومماشات دانسته است واين از خصلت مردان خردمند نيست . مدارا ورفتار نرم را بايد در بارهء چهارپايان وحيواناتى كه داراى عقل نيستند به كار برد .
امام ( ع ) نيازمندى مردم نامتعهّد كوفه را به مماشات ومدارا به دو چيز تشبيه كرده است .
الف : به شتر جوانى كه هنوز عادت بار بردن ندارد وكوهانش را بار سنگين به سختى كوبيده وزخم كرده باشد .
جهت شباهت در هر دو ، بىصبرى وفرار از وظيفة است . ياران حضرت ، اظهار ناتوانى وفرار از وظيفهء جهاد كرده ، كارزار با دشمن را دشوار مىدانستند ، به مانند شتر جوان ونو عادتي كه كوهانش از حمل بار سنگين كوبيده باشد به هنگام بار نهادن بر پشتش صداى مخصوص از گلوى خود ، خارج مىسازد ، واز تسليم شدن براي حمل بار فرار مىكند .
ب : به جامه كهنه وفرسودهاى كه تار وپودش بي دوام شده است واگر قسمت باز آن را بدوزند قسمت ديگرش پاره مىشود .
جهت شباهت ميان اين دو ، عدم ثبات وپايدارى است ، چنان كه لباس كهنه بىدوام بوده وبه دليل فرسودگى نمىتوان بدان اعتماد كرد . ياران حضرت نيز چنين بودند . هرگاه با سخنرانى ونصيحت وترغيب وتشويق گروهى را ، آماده پيكار مىكرد ، گروهى ديگر مخالفت مىكردند . هيچگاه وحدت نظر ميانشان پديد نمىآمد . همين اختلاف رأى ونظر موجب خوددارى آنها از جنگ شده بود .
( 11334 - 11312 ) 2 - ظاهر حال مردم كوفه بر ترس ووحشت از دشمن دلالت مىكرد ، بدين سبب امام ( ع ) در بارهء آنها فرمود : هرگاه گروهى از لشكريان شام به شما نزديك