ذات مقدس حق تعالى از أنواع تركيب « اجزاء ، ذات وصفات » مبرّا وپاك است ، محال است كه عقل به كنه ذاتش آگاهى يابد . بنا بر اين ذات خداوند متعال بر تمام ادراكات ظاهري وباطني پوشيده است .
در اين كه چگونه خداوند از تمام أمور مخفى پوشيدهتر است معنائى است روشن ونيازى به توضيح ندارد .
امّا شرح معناى دوّم را قبلا ذيل جملهء : « خداوند ، به آشكار ونهان داناست » توضيح داديم .
( 9464 - 9460 ) 2 - بر وجود حق تعالى نشانههاى آشكار دلالت دارند . آن حضرت « اعلام الظهور » را كناية از آيات وآثار خداوند در جهان آورده است ، كه تمام صور واشكال بر وجود خداوند تبارك وتعالى دلالت دارند ؛ چنان كه شاعر مىگويد :
وفي كلّ شيء له آية * تدلّ على انّه واحد « 1 »
امام ( ع ) « اعلام الظهور » را به صورت استعاره با الكناية آورده به سبب مشابهت بين اعلام ظهور وآيات آثار خداوند در جهان وبه سبب شركت آن دو در هدايت ؛ يعنى همچنان كه اعلام ونشانهها موجب ارشاد هدايت مىشوند ، آثار وآيات خداوند در جهان سبب هدايت انسانها به وحدانيّت خدا مىگردند .
اين جمله حضرت اشاره بگفتهء حق تعالى دارد :
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ
. « 2 » اين نوع استدلال كه از آيات ونشانههاى جهان به وجود خداوند پى بريم روش استدلال همهء أديان وجمعى از متكلمان است . آنها در آغاز ، بحدوث أجسام وصفات واعراضشان استدلال مىنمايند . بعد از آن كه وجود خالق را
هامش
( 1 ) در هر چيزى نشانهاى است كه دلالت بر وحدانيت خدا دارد .
( 2 ) سورهء فصّلت ( 41 ) آية ( 53 ) : ما آيات قدرت وحكمت خود را در آفاق جهان ونفوس بندگان كاملا هويدا وروشن مىگردانيم تا ظاهر شود كه ( خدا وآيات حكمت وقيامت ورسالتش همه ) بر حق است .