بر اين پايه برترى خود را استوار سازد واز اين مقدمه سرزنش آنان را كه از قريش طلحه وزبير عليه آن بزرگوار دست به شورش زدهاند ، نتيجة بگيرد . بدين منظور فرموده است : « خداوند پيامبر را برانگيخت . . . » در آغاز خطبه ، به فضيلت پيامبر اشاره دارد وسپس شرح حال عرب پيش از بعثت كه ديانتى نداشته وكتابي نمىخوانده ومدّعى نبوّت نبودهاند ذكر شده است . حرف « واو » كه بر اوّل فعل « كيس » و « لاي نفى » آمده براي بيان حالت وچگونگى وضع زندگى مردم جزيرة العرب است .
اگر سؤال شود در خطبهء حضرت ، ادّعا شده كه در آن زمان عرب ، كتابي نمىخوانده در حالي كه يهوديان ، تورات ومسيحيان إنجيل را مىخواندهاند .
جواب مىدهيم كتابي را كه يهوديان ادعا داشته ، ونامش را تورات گذاشته بودند ، كتابي نبود كه بر حضرت موسى ( ع ) نازل شده بود . آنان تورات را چنان تحريف كرده وتغيير داده بودند كه گويا كتاب ديگرى شده بود ، در اين باره خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد :
وَما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قالُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ
؛ « 1 » از تعبير اين آيهء شريفه چنين استفاده مىشود ، از آن جهت كه تورات تبديل يافته وتحريف شده بود ، دقيقا كتابي نبود كه بر حضرت موسى ( ع ) نازل شده بود .
امّا كتابي كه مسيحيان در دست داشته وادّعا مىكردند كه إنجيل است ، به دليل وجود مطالب غير صحيح در آن ، مورد اعتماد نيست وتثليثى كه در إنجيل نقل شده نوعي كفر محسوب مىشود ، وآنها هم كه تلثيث را قبول ندارند ، تعدادشان بسيار اندك است وسخنشان مورد قبول مسيحيان نيست ، بنا بر اين
هامش
( 1 ) سوره انعام ( 6 ) آيهء ( 91 ) : بگو اى پيامبر كيست آن كه كتاب تورات را بر موسى نازل گردانيد كه روشنايى وهدايت براي مردمان بود وشما يهوديان آن را به صورت أوراق پراكنده در آورديد وبسيارى از آن را مخفى داشتيد .