شما در جنگ براي كسى كه به شما دل بسته باشد ، زيان ونااميدى است . وآن كه به يارى شما به جنگ دشمن رود سودى نصيبش نخواهد شد .
( 7071 - 7033 ) پس از اين درد دل ، نتيجهء بدگمانى وبىاعتمادى به سخن آنها - به دليل مخالفت كردار با گفتارشان ، ووعدههاى خلاف در بارهء قيام به همراه آن حضرت - را يادآور مىشود ، وآن اين كه هرگز آنان را تصديق نمىكند زيرا آن كه كارى را فراوان انجام دهد ، به آن شناخته مىشود واز مثلهاى عرب است كه : انّ الكذوب لا يصدق : « كسى كه زياد دروغ مىگويد تصديق نمىشود » واين كه آن حضرت به يارى آنها طمع نبسته است ، واين كه دشمن را با وعدههاى آنها نخواهد ترساند ، زيرا ترساندن دشمن با اين گونه ياران با توجّه به اين همه مخالفت وآگاهى خصم بر اين ضعف وسستى ، سبب جرأت وتسلّط دشمن واطمينان آن بر عدم مقاومت وپايدارى مىشود .
امام ( ع ) كلام خود را به طريق پرسش انكارى وتوبيخآميز ، كه گوياى چگونگى خوارى وذلّت حال آنها ، در نپذيرفتن دعوت آن حضرت است با اين بيان : ما بالكم « شما را چه مىشود » ادامه مىدهد واز درمان بيماريى كه بدان گرفتار آمدهاند ، وچگونگى معالجهء آنها مىپرسد كه : ما دوائكم وما طبّكم ، داروى شما چيست ؟ وچگونه بهبود خواهيد يافت ؟ تا شما را درمان كنم .
برخى از شارحان بر اين عقيدهاند كه منظور حضرت از عبارت « ما طبّكم » عادت ورسوم آنها بوده است ، ولى با توجّه به سبك سخن حضرت معناى اوّل نسبت به موضوع مناسبتر وشايستهتر است .
سپس آن بزرگوار كوفيان را ، به تصور آنها از نيرومندى وقدرت دشمن متوجّه مىكند ومىفرمايد : آنها در شجاعت وشدّت عمل مردانى چون شما هستند . آنان مردانى استثنايى نيستند وبر شما فزونى ومزيتى ندارند . بنا بر اين ترس شما از آنها بيهوده است . دوباره امام ( ع ) سؤال توبيخى خود را تكرار مىفرمايد ،
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 113
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١١٣