برأى با عمل به ظاهر آيهاى از آيات قرآنى فرسنگها مسافت فاصله دارد هيچگونه ربط و مناسبتى با هم ندارند .
مرحوم شيخ شواهدى را ذكر مىفرمايد كه نياز بتوضيح ندارد .
و مما يقرّب هذا المعنى . . . ج ص 58 س 11 ق ص 36 س 2 .
گرچه از نظر عرف معنى اوّلى ( حمل لفظ را بر خلاف ظاهر و يا حمل لفظ بر يكى از احتمالاتى كه از نظر عقل ناقص رجحان دارد ) اقرب و نزديكتر به لفظ ( تفسير برأى ) مىباشد و لكن براى معناى دومى ايضا شواهدى وجود دارد .
مرحوم شيخ سه تا شاهد ذكر مىفرمايد .
1 - انّ المنتهى فى تلك الاخبار . . . .
در اخبار مذكوره مخالفين سركوب و سرزنش شدهاند ( الّذين يستغنون . . . ) مخالفينى كه بكتاب اللّه بسنده مىكردند و از اهل بيت عليهم السلام بىنيازى مىجستند و حتى به وسيله كتاب اللّه ائمه ( ع ) را تخطئه مىنمودند . درحالىكه از ضرورة مذهب اهل بيت اين است : نص و تصريح معصوم ( ع ) بر ظاهر كتاب مقدم مىباشد .
2 - و يرشدك . . . ابو حنيفه فقط بخاطر آنكه به ظاهر قرآن عمل مىكرد و توجهى به ائمه و اقوال ائمه نداشت مورد نكوهش و سرزنش واقع شده است نه بخاطر تأويل برأى ، چه آنكه رأى و نظر و تأويل از نظر آنها مورد اعتماد نيست و فقط به ظاهر كتاب و سنّت عمل مىكردند .
3 - قول ابى عبد اللّه فى ذمّ المخالفين انّهم ضربوا القرآن بعضه ببعض . . .
مخالفين بعضى از آيات قرآنى را به وسيله آيات ديگر ساقط مىنمودند و بدون فحص عمل مىكردند و لذا مورد مذمّت واقع شدهاند .
و بالجملة فالانصاف . . . ج ص 58 س 22 ق ص 36 س 9 .
انصاف و قضاوت منصفانه اين است كه روايات و اخبار مذكور آنچه را كه اصوليين و طرفداران حجيّت ظواهر كتاب معتقد هستند را محكوم ببطلان نخواهند كرد طرفداران حجيّت ظاهر كتاب زمانى به ظاهر آيات عمل مىكنند كه از
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 94
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٤