2 - بحث كبروى كه امارات از قبيل اصالة الظهور به كار مىروند و حجيّت ظاهر ثابت مىگردد و هر دو نوع بحث و بررسى مطرح خواهد شد .
امّا القسم الاول و هو ما يعمل لتشخيص مراد المتكلم . . . ج ص 55 س اول ق ص 34 س 12 .
امارات و اصولى كه در رابطه با تشخيص و احراز مراد متكلم به كار مىروند ( از قبيل اصالة العموم و اصالة الاطلاق و اصالة الظهور و اصل عدم قرينه ) به حكم بناء عقلاء حجيّت داشته و معتبر مىباشند به سخن ديگر دليل بر حجيّت ظواهر از دو مقدمه تشكيل مىشود .
مقدمه اولى : عقلاء عالم و اهل لسان در محاورات و مكالمات و افاده مقاصدشان به يكديگر ، بر ظواهر كلمات اعتماد مىكنند و به احتمالات مخالف اعتناء نمىكنند و بتعبير استاد اعظم اصل عدم قرينه كه بازگشت همه اصول به آن مىباشد را جارى مىكنند و به ظاهر كلام بعنوان حجّت عمل مىنمايند .
مقدمه دومى : و من المعلوم بديهة ان طريق . . .
شارع مقدس كه رئيس عقلاء و بلكه خالق عقل مىباشد بطور ضرورة و بداهت معلوم است كه در تفهيم مقاصد خود براى مخاطبين طبق همان سيره عقلاء ، مشى فرموده و طريق و روش جديد مغاير با روش عقلاء ، نداشته . از دو مقدمه مذكور نتيجه مىگيريم كه ظواهر از نظر شارع مقدس حجّت و معتبر خواهد بود .
و انّما الخلاف و الاشكال وقع فى موضعين . . . ج ص 55 س 6 ق ص 34 س 15
خلاصه سخن در حجيّت و اعتبار ظواهر كلام هيچ گرد و غبارى و شك و ترديدى وجود ندارد شيخ اعظم به دو مورد از موارد و مصاديق ظواهر اشاره مىنمايد كه در اين دو مورد محل خلاف و نزاع واقع شده است .
مورد اوّل : ظواهر آيات قرآن مجيد است .
مورد دوم : در رابطه با اطلاق حجيّت ظواهر است كه ميرزاى قمى ظواهر
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 88
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٨