و « مجاز مشهور » آنست كه لفظ با كمك قرينه در غير موضوع له به حدّى استعمال گردد كه در افاده آن لفظ معنى مجازى را ، نياز بذكر قرينه نباشد يعنى شهرة استعمالى باعث مىشود كه بدون ذكر قرينهء صارفه ، از آن لفظ ، معناى مجازى استفاده گردد سخن در اين است كه در مجاز مشهور شهرة استعمالى مىتواند با وضع لفظ در معناى حقيقى بمبارزه برخيزد به اين معنا كه شهرة استعمالى باعث شود كه لفظ مورد نظر مجمل گردد كه اگر معناى حقيقى آن را اراده كنيم بايد قرينه ذكر شود . كوتاهسخن شهرة استعمالى يكى از امارات و اصولى است كه در تشخيص اصل ظهور نقش دارد و باعث مىشود كه اراده معناى حقيقى و موضوع له از لفظ در مجاز مشهور ، احتياج به قرينهاى دارد كه باعث انصراف لفظ از ظهور عرضى آن مىشود با ذكر مثال يك سطر عبارت كتاب را توضيح مىدهيم از باب مثال « در مثل مناقشه نيست » موضوع له لفظ صلاة دعاء است و اركان مخصوصه معناى مجازى لفظ صلاة است لفظ صلاة با كمك قرينه در معناى مجازى به سرحدّى استعمال شده است كه حتى بدون ذكر قرينه لفظ صلاة در معناى مجازى ان ( اركان مخصوصه ) ظهور دارد بنابراين بحث در اين است كه ( انّ الشهرة ) . . .
( هل توجب احتياج الحقيقة الى القرينة الصارفة من ظهور العرضى . . . )
شهرة در مجاز مشهور آيا باعث مىشود كه استفاده معنى حقيقى را از لفظ صلاة كه همان ( دعا ) باشد احتياج به قرينه صارفه داشته باشد . قرينه صارفه يعنى قرينهاى باشد كه جلو ظهور لفظ صلاة را در معناى مجازى آن ( اركان ) بگيرد و اعلام نمايد كه منظور از صلاة « دعا » مىباشد . ظهور صلاة در معناى مجازى ( اركان ) ظهور عرضى است كه بتوسط شهرة استعمالى بوجود آمده است بنابراين يكى از امارات تشخيص ظهور همين قرينه شهرة است كه در مجاز مشهور جلو ظهور لفظ را در معناى حقيقى آن مىگيرد .
نظير احتياج المطلق المنصرف الى بعض افراده . . .
مثلا لفظ « حيوان غير مأكول اللحم » يكى از الفاظ مطلق است كه كلاغ
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 86
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٦